Seks als het eten van een Whopper

Tijdens festival van Het Syndicaat zijn drie jonge toneelschrijvers nu te zien.

Kleine absurdistische verhalen, met een verborgen diepte.

Het festival Lust en Vraatzucht in Amsterdam is gewijd aan de onverzadigbare mens. „In een met porno overvoerde wereld is geen plaats meer voor het verlangen.”

Seks hebben is als het eten van een Whopper. Het moet snel en het moet makkelijk en als je klaar bent met de ene moet je alweer trek hebben in de andere. „Weerzinwekkend en vooral dodelijk saai, deze vercommercialisering van het geslachtsverkeer”, zegt theatermaker Daniëlle Wagenaar. „In een met porno overvoerde maatschappij is geen plaats meer voor het verlangen. Er is niks meer te vervullen, dus blijven we maar vervullen. Het menselijk tekort is een menselijk teveel geworden.”

Lust en vraatzucht is een serie theaterstukken van Het Syndicaat, gewijd aan de onverzadigbare mens. Naast Lunch, een dialoog van de Brit Steven Berkhoff, bestaat het festival uit drie nieuwe toneelstukken van Nederlandse bodem: Lola van Jibbe Willems, Warm van Anouk Smit en Secreet van Hiekelien van den Herik. Al deze beginnende auteurs deden mee aan de Schrijversdagen van Het Syndicaat, waar zij Wagenaar opvielen als intelligente, eigenzinnige talenten.

„Aan de oppervlakte gaan de stukken over bizarre excessen rondom seks en eten”, zegt de regisseuse tijdens een repetitie van Lola en Secreet in het Amsterdamse Rozentheater. „Kleine, absurdistische verhalen zijn het, maar op een dieper gelegen niveau vertellen ze een veel groter verhaal. Elke voorstelling raakt de problematiek van een door overvloed overspoelde samenleving.”

In Lola speelt actrice Manon Nieuweboer een nachtclubhoer die van twee mannen tegelijkertijd zwanger is. Nieuweboer: „Aanvankelijk laat Lola zich verleiden door de oudere, welbespraakte Testoster Tony (Jaap ter Holt). Hij zegt dat de opening van elke vrouw begint bij het oor. Maar dan valt ze toch ook voor De Jager (Gerold Guthman). Een jongere, nogal grof gebekte kerel, die haar er weer aan herinnert dat de opening van de vrouw veel lager zit.”

Hoewel Lola druipt van de in porno gedrenkte zwartgalligheid, wordt het stuk nergens echt ranzig, vindt Nieuweboer. „Dat komt door de vorm. Zo modern als de vunzige verwikkelingen in die nachtclub ook mogen zijn, uiteindelijk is het werk een barok verleidingdrama, in zijn geheel op rijm gezet. De tekst zit vol verwijzingen naar geslachtsorganen – zoals ‘aal’ en ‘geul’. De zinnen zijn zo mooi, zo bruisend van metrum en beeldspraak dat alle porno als poëzie klinkt.”

Acteur Gerold Guthman opent een blikje cola. Een handeling waarmee hij van de ene verbeeldingswereld in de andere belandt. Van zijn orgastische duel in Lola naar Secreet, een monoloog met verschillende personages. Guthman: „Een moeder die ooit prachtige verhalen kon vertellen, heeft zich nu, jaren later, opgesloten op de wc om zich daar dood te kunnen vreten. De zoon heeft ontdekt dat zijn moeder al die verhalen uit haar duim zoog. Hij is kwaad, omdat hij de werkelijkheid niet kent. Zij kent de werkelijkheid wel, maar wíl die niet meer kennen.”

Razendsnel verspringt Guthman van moeder naar zoon. Wagenaar geeft aanwijzingen. „Hou het kaal. Probeer een verhaal te vertellen, in het hier en nu. En praat niet in het luchtledige, maar tegen mij. De vierde wand bestaat niet.”

Dat Wagenaar de drie jonge toneelschrijvers ook ná Lust en Vraatzucht in het oog blijft houden, is zeker. Jibbe Willems, van huis uit acteur, werkt zelfs al aan twee nieuwe toneelstukken voor Het Syndicaat, Apocalypso en Het Derde Testament, die samen met Lola een trilogie zullen gaan vormen. „Met Jibbe voel ik een heel sterke klik”, zegt Wagenaar. „Ik hou van zijn humor, zijn scherpzinnigheid en van zijn verbeeldingsrijke taal. Bovendien delen we dezelfde kijk op de wereld. In al haar onverzadigbaarheid leert Lola verlangen. Verlangen naar nieuw leven.”

Lust en Vraatzucht, tournee: t/m 9 dec. Voor meer info: www.hetsyndicaat.com.