Praten en nog eens praten voor een groenere planeet

The 11th Hour. Regie: Nadia Conners en Leila Conners Petersen. Met: Leonardo diCaprio. In: 14 bioscopen.

The 11th Hour is een milieufilm waaraan Hollywoodster Leonardo DiCaprio als presentator en producent zijn naam heeft verbonden. Anders dan Al Gore in An Inconvenient Truth , concentreert hij zich niet op het broeikaseffect, maar op álles wat er met de aarde dreigt mis te gaan, ter land, ter zee en in de lucht. The 11th Hour bestaat vooral uit pratende hoofden van een lange stoet wetenschappers, milieuactivisten, een oud-directeur van de CIA en iconen als Michael Gorbatsjov en Stephen Hawking. De montage is snel en flitsend, de citaten zijn vaak boeiend, maar als film stelt The 11th Hour niet vreselijk veel voor.

Angst inboezemen is de meest gebruikte tactiek om het milieu op de politieke agenda te krijgen.The 11th Hour (‘Vijf voor twaalf’) bedient zich daar ook van. De film legt een direct verband tussen de orkaan Katrina, de verwoesting van New Orleans en het broeikaseffect. Het grote schrikbeeld van The 11th Hour: dat de aarde net zo onbewoonbaar wordt als Venus, waar het broeikaseffect zorgt voor een temperatuur van zo’n 480 graden. Ook is er sprake van een ‘tipping point’ , een omslagpunt waarop de mens de controle over het milieu volledig kan verliezen.

Minstens zo effectief is het aanspreken van het eigenbelang van de kijker. De film onderstreept dat het een denkfout van formaat is om de mens te zien als een wezen dat tegenover de natuur staat. De mensheid is zelf onderdeel van de natuur. Waar natuur verdwijnt, verdwijnt uiteindelijk ook de mens.

Indringend zijn de beelden van de aarde vanuit de ruimte, waarop het licht dat door mensen wordt gemaakt van grote afstand te zien is. Eigenlijk kun je al dat licht beschouwen als een soort huidziekte op de korst van de aarde, meldt een sombere voice-over. Zou het dan niet beter zijn voor de planeet zijn als de mensheid helemaal verdwijnt? The 11th Hour balanceert een enkele keer op de rand van dat misantropische sentiment, maar houdt het vooral bij een blijde boodschap: kom in actie, want het is nog net niet te laat. Als we maar smarter en slower gaan leven.