Openheid over Europees Burgerlijk Wetboek

Anders dan het artikel van Folkert Jensma suggereert, komt een Europees Burgerlijk Wetboek niet via de achterdeur binnen (NRC Handelsblad, 4 oktober). Het Europees Parlement heeft reeds in mei 1994 een resolutie aangenomen waarin het de Europese Commissie verzoekt te beginnen met de voorbereidingen van een dergelijk wetboek. Ook is het niet juist te suggereren dat die ontwikkeling in Nederland vrijwel onopgemerkt is gebleven. Nederland heeft vanaf het begin aan die ontwikkeling bijgedragen. Zie de bundel uit 1995 van het Nederlands Genootschap van Bedrijfsjuristen `Ondernemingsrecht in internationaal perspectief` en mijn bijdrage daarin onder de titel: A European Civil Code in the year 2005? Daarin beschrijf ik wensen en mogelijkheden voor een harmonisatie van het Europese burgerlijk recht.

Tot op heden is niet veel vooruitgang geboekt. Een belangrijke reden is dat de Europese wetgever weinig inzicht heeft hoe het recht aan het bedrijfsleven een bijdrage levert om zich internationaal staande te kunnen houden. Als regel reikt de blik van de politicus niet verder dan het belang van een goede consumentenbescherming. Daardoor is voor hem, hetgeen hij als norm juist acht voor een goede consumentenbescherming, ook juist bij de uitvoering van internationale transacties en projecten. Gelukkig heeft Nederland de scheiding die tussen die twee geheel verschillende werelden bestaat, wel erkend: op aandringen van Nederlandse bedrijfsjuristen is in BW 6:235 een onderscheid gemaakt tussen enerzijds consumentenbelangen en anderzijds belangen van bedrijven bij onderlinge transacties. Het Europa van de 21ste eeuw zou zich meer moeten spiegelen aan de Europese ontwikkelingen in de 11e en 12e eeuw, toen de internationale handel tot bloei kon komen door zich te onttrekken aan de subjectieve beperkingen, zoals die zich toen onder invloed van het canonieke recht hadden ontwikkeld. Het internationale bedrijfsleven ging zich bedienen van de lex mercatoria en dat zou ook nu de oplossing moeten zijn.