Het beeld van de mullahs is vals

Soms lijkt het wel alsof er in Pakistan geen jeugd is die gewoon plezier wil maken. Maar dat beeld is oppervlakkig. Jonge studenten in Karachi luisteren liever naar muziek dan naar een mullah.

Mushtaq Rajpar schuift zijn brilletje met wit montuur nog even wat hoger op zijn neus. Hij oogt rustig, maar zijn woorden zijn scherp als de beeldvorming over Pakistan in het buitenland ter sprake komt.

„Het is beledigend, oppervlakkig. Wij verdienen dat niet. Alsof er alleen maar extremisten en mullahs in Pakistan rondlopen”, zegt hij.

Rajpar – eind twintig – studeert aan het Szabist instituut van wetenschap en technologie in de Pakistaanse havenstad Karachi. Het instituut ligt in een lommerrijke buurt van de wijk Clifton, met rijen auto’s voor de deur. Hier studeren de kinderen van de middenklasse en van de elite in Pakistan. Studentes in spijkerbroek lopen er zonder hoofddoek door de gangen. Jongemannen met iPods hangen verveeld rond de ingang. In Pakistan is de gemiddelde leeftijd 20,9 jaar.

Op deze universiteit lijken de beelden van donderprekende mullahs en fel protesterende mannen met baarden in lange gewaden, waar Pakistan vaak mee wordt geassocieerd, ver weg. „Wij vinden het ook leuk om naar MTV te kijken”, zegt Rajpar met een cynisch lachje. „De extremisten zijn nog altijd in de minderheid.”

Hij haalt er wat cijfers bij. Voordat president Pervez Musharraf de macht greep (in 1999), kregen de fundamentalistische partijen bij verkiezingen niet meer dan 3 procent van de stemmen. Tijdens het bewind van Musharraf is dat opgelopen tot 10 procent. „Nog steeds een kleine groep. En dat willen we graag zo houden.”

Hoewel Rajpar zelf politicologie studeert, is hij de eerste om toe te geven dat de politieke ontwikkelingen in het land jonge Pakistani geen lor interesseren. Cynisme overheerst. Ach, er verandert toch niets – of er nu een militaire dictator of een politicus aan de macht is. Snel zullen ze, volgens hem, de straat niet op gaan om te demonstreren. Hij zegt: „Het is bovendien gevaarlijk. Bij protesten vallen regelmatig doden in dit land.”

Toch is Rajpar niet pessimistisch over het gebrek aan betrokkenheid van hogeropgeleide jongeren. Liever wijst hij op het toenemend aantal maatschappelijke organisaties, zoals de Pakistaanse mensenrechtencommissie. Die spelen een steeds belangrijker rol. „Er zijn veel meer ngo’s dan tien jaar geleden. Ze zijn professioneler en mengen zich in publieke debatten en oefenen druk uit. Dat is een positieve ontwikkeling.”

Zelf werkte Rajpar tussen 2003 en 2005 als presentator van een discussieprogramma op de televisiezender Aaj TV. Op televisie, zo zegt hij, gebeurt tegenwoordig van alles. Jonge vrouwen die frank en vrij discussiëren over carrière maken en ongetrouwd zijn; het is te zien op Pakistaanse televisie.

Aaj TV in Karachi is op dit moment misschien wel een van de meest spraakmakende zenders in Pakistan. Deze week lanceerde de zender het nieuwe seizoen van het controversiële, maar superpopulaire praatprogramma The Late Night Show. Vooral de gastvrouw van de show, de travestiet Begum Nawazish Ali, veroorzaakt opwinding in het behoudende deel van Pakistan.

In het raamloze kantoortje van de producer van het programma, Nadeem Baig, is het een komen en gaan van jonge televisiemakers, twintigers met T-shirts en haren stijf van de gel. Baig is dolenthousiast over het nieuwe seizoen. „In het begin kregen we veel kritiek omdat mensen het niet begrepen”, zegt hij, „maar inmiddels zijn de reacties vooral positief.”

Crickethelden, politici, filmsterren en modellen, iedereen laat zich zonder schroom aan de tand voelen door de flirtende ‘weduwe’ Begum. Zelfs Naimatullah Khan, een mullah, voormalige burgemeester van Karachi en prominent lid van de fundamentalistische Jamat-e-Islam, liet zich op de sofa, gezeten naast een model, ondervragen door de man in vrouwenkleren.

„Khan vertelde me daags na de uitzending dat hij nog nooit zoveel reacties had gehad op een mediaoptreden”, zegt Baig. Pakistanen zijn volgens Baig ook liberaal en tolerant, „maar de westerse wereld is zich daar niet van bewust”.

Het programma is uit de lucht geweest, omdat er volgens geruchten bedreigingen zouden zijn geuit aan het adres van de Ali Saleem, de acteur die Begum speelt. In zijn show deinst Saleem er niet voor terug grappen te maken over president Musharraf, de religieuze partijen en politici als de oud-premiers Benazir Bhutto en Nawaz Sharif.

Maar volgens Baig is de 27-jarige Saleem, zoon van een militaire officier, helemaal niet bedreigd. Hij zegt: „Dat is juist het mooie”, zegt Baig. „Ondanks het controversiële karakter van de show, zijn er geen serieuze bedreigingen geuit tegen ons. Dat laat een andere kant zien van de Pakistanen.”