De eetontwerper

Het gaat hier deze week over fooddesign, en als het over fooddesign gaat, kun je niet om Marije Vogelzang heen. Marije studeerde in Eindhoven aan de Design Academy. Voor haar afstudeerproject, een begrafenislunch die bestond uit alleen maar witte voedingsmiddelen – bloemkool, witte kaas, eieren, papadums – kreeg ze internationale waardering uit zowel gastronomische als designkringen. Sindsdien maakt ze naam met haar originele, kunstzinnige benadering van voedsel.

Wanneer ik haar ernaar vraag blijkt dat Marije zichzelf helemaal geen fooddesigner noemt. „Ik ontwerp geen voedsel; dat voedsel is er al. En het is vaak van nature zo mooi en lekker dat ik er niets aan hoef te doen”, vertelt ze. „Ik noem mijzelf liever eetontwerper.” Eetontwerper? „Ik houd me bezig met alles rondom het werkwoord eten. Dat kan het groeiproces van voedsel zijn of de afstand die voedsel aflegt voor het op ons bord ligt. Het kan over koken gaan, maar ook over de invloed van voedsel op ons lichaam of onze emoties.” Je wilt een verhaal vertellen? „Ja, maar als je je verhaal van de daken schreeuwt luistert er niemand. Dus verpak ik het in een maaltijd. Als het lekker genoeg is, luisteren ze wel.”

Goh. Ik begon maandag een beetje sceptisch over fooddesign. Was bang dat het vooral over vorm zou gaan en te weinig over inhoud. Maar Marije legt juist de nadruk op smaak, gezondheid, sociale functie van eten en maatschappelijke betekenis. Misschien heb ik te snel geoordeeld, en is dat eetontwerpen zo’n kille discipline nog niet. Bovendien is het leuk, wat Marije bedenkt. Zo heeft ze in een voormalige waterzuiveringsinstallatie in Tilburg een kraanwaterproeverij georganiseerd. De komende drie zondagmiddagen kun je er kraanwater proeven uit alle provinciehoofdsteden van Nederland. Welk verhaal wil de eetontwerpster daarmee vertellen?

„Ten eerste vind ik dat kraanwater in Nederland niet voldoende op waarde wordt geschat. In Tilburg hebben we twaalf enorme stellingkasten neergezet, voor elke provincie één, waarin elk 130 literflessen water staan. Zoveel water gebruiken Nederlanders gemiddeld op een dag. Je schrikt echt als je ziet hoeveel dat is. Daarnaast heb ik het altijd grappig gevonden dat kraanwater overal in Nederland anders smaakt. Ik wilde die smaakverschillen zichtbaar maken. Wijnkenners hebben het altijd over terroir, maar hoe zit dat bij water? Op de flessen water hebben we etiketten geplakt met daarop gegevens als de pH-waarde en de hardheid, zodat je Arnhems water kunt vergelijken met Maastrichts water.”

Een ander project van Marije is de ‘hamman’ die ze speciaal ontwierp voor de tentoonstelling Barcelona 1900. „Ik was gevraagd om iets te ontwerpen in de geest van de expositie. De kunst was in die tijd heel rijk en experimenteel, dus ik wilde iets verrassends doen. Het werd een piepschuimen man die van top tot teen is bestoken met roosjes rauwe ham.” Aanstaande vrijdag rond 20.00 uur is de hamman te bewonderen én te proeven in het Van Goghmuseum.

Wat is het nut van fooddesign? Praat erover mee op www.nrc.nl/kokenetc.