Het vijfjaarlijkse ritueel in De Hal van het Volk

In Peking is het vijfjaarlijkse partijcongres begonnen, de belangrijkste politieke gebeurtenis van China.

De echte machtsstrijd vindt achter gesloten deuren plaats.

Rode vlaggen, honderdduizenden bloempotten en een enorme Olympische fakkel. Vanaf de Verboden Stad kijkt het portret van Grote Roerganger Mao Zedong minzaam uit op het versierde Plein van de Hemelse Vrede dat vlak voor de Grote Hal van het Volk ligt. In alle vroegte is daar gisteren het zeventiende partijcongres begonnen, de belangrijkste politieke gebeurtenis in China, die eens in de vijf jaar plaatsvindt.

Aan de Boulevard van de Lange Vrede staan op de parkeerplaatsen van de grote hotels bussen waarin de congresleden worden vervoerd. De weg is afgezet met linten. Duizenden politiemannen en soldaten zien erop toe dat niemand zonder accreditatie het plein op komt.

Tegen acht uur arriveren 2.220 in maatpak en legeruniform geklede afgevaardigden van de Communistische Partij, die in totaal uit 73 miljoen leden bestaat. Ze zijn piramidegewijs gekozen uit alle dorpen, steden en provincies van China. Vrolijk poseren ze voor horden buitenlandse fotografen. Even verderop, onder het portret van Mao, gaat het er minder harmonieus aan toe. Een groep betogers, onder wie een aantal monniken, wordt hardhandig afgevoerd in een busje.

Als de leden van het Centraal Comité en het politburo al binnen zijn, laten de congresleden zich trots interviewen. „Ik ben van mening dat China economisch te snel groeit en dat er te weinig maatregelen worden genomen om de kloof tussen arm en rijk te dichten”, zegt partijlid Ding uit Anhui terwijl hij de trappen oploopt.

Als de vergaderzaal van de Grote Hal van het Volk is volgestroomd, zitten de leden van het Centraal Comité al op het podium, waarachter een gigantische afbeelding van de hamer en sikkel van de Communistische Partij hangt. Om precies negen uur verschijnen de acht nog zittende leden van het politburo, China’s hoogste bestuursorgaan.

Voorzitter van het congres Wu Bangguo vraagt een minuut stilte voor Mao Zedong, Deng Xiaoping en andere martelaren van de revolutie, waarna president Hu Jintao aan de zijde van zijn voorganger Jiang Zemin begint aan het uitspreken van zijn regeringsverklaring. Het is een lang verslag over zijn eerste regeringsperiode en over de belangrijkste speerpunten voor de toekomst die door het congres moeten worden goedgekeurd.

De beginpunten ‘Wetenschappelijke ontwikkeling’ en ‘Harmonieuze samenleving’, staan centraal in het beleid van Hu. Met deze uitgangspunten moet de vijfde generatie nieuwe ‘jonge’ leiders de huidige problemen van China gaan aanpakken.

In zijn toespraak legt Hu uit dat hij de economie van China nu wil hervormen in de richting van een kenniseconomie die gebruik maakt van hoog gekwalificeerde arbeid en innovatieve technologie.

„Wetenschappelijke ontwikkeling is in deze fase van het socialisme met Chinese karakteristieken noodzakelijk om de economie evenwichtiger te laten groeien en iedereen te laten delen in de welvaart”, zegt Hu. Om dat te bereiken moeten volgens de president ‘drie grote bergen’ worden beklommen: onderwijs, gezondheid en het bezit van land. Ook moet er een begin worden gemaakt met een beter stelsel van sociale zekerheid.

Zware taken die rusten op de schouders van een nieuwe generatie jonge leiders, die deze week door het Centraal Comité moeten worden gekozen. De besluitvorming over de zetelverdeling in het politburo en de machtsstrijd tussen de facties van Peking en Shanghai vindt de komende week plaats achter hermetisch gesloten deuren. Op de slotdag zal het voltallige nieuwe politburo in de Grote Hal van het Volk officieel aan de pers en het volk worden voorgesteld.

Pas dan zal duidelijk worden of Hu zijn stempel heeft kunnen drukken op het toekomstige regeringsbeleid. Over een machtsgreep door een vertrouweling van Hu wordt in westerse media al wekenlang druk gespeculeerd, maar de Chinese pers rept er met geen woord over.

Ook voor de congresleden blijft dat tot op het laatste moment een verrassing. Zij zijn alleen bevoegd 200 leden van het Centraal Comité te kiezen en in werkgroepen te vergaderen over de uitvoering van het vijfjarenplan in hun provincie. „Een opvolger voor Hu Jintao? Geen idee, daar gaan wij niet over”, zegt partijlid Wang Yafei.

Bekijk foto’s van het partijcongres op nrc.nl/buitenland