Futloos

Na de Gouden Eeuw was de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden nog decennialang rijk. Maar de dynamiek was eruit. Het land zakte in en ging, net als de VOC, ten onder aan decadentie, zelfverrijking en conservatisme.

Tegenwoordig roepen wetenschappers soms dat beeld op om de toestand waarin ons land zich nu bevindt, te duiden. Recentelijk nog refereerde professor Jaap van Duijn eraan in Vrij Nederland naar aanleiding van zijn boek De groei voorbij.

Het is, zeker na de ondergang van ABN Amro, verleidelijk om aan de analogie vast te houden. Na een periode van groei, waarin Nederland op veel fronten de toon zette, is nu de fut eruit. Wat overblijft, is een in zichzelf gekeerd land van koopzieke xenofoben.

Maar wat vooral opvalt, is de onwil om creatieve, gedurfde besluiten te nemen. Zo kondigde minister Eurlings (Verkeer, CDA) vorige week een ‘duurzame’ wegverbreding aan tussen Amsterdam en Almere. Er komen meer rijstroken en om de overlast te compenseren, komt er een overkapping van het wegdek in Amsterdam-Zuidoost. Het plan kost 3,5 miljard euro. Een openbaar vervoerplan heeft minder prioriteit, maar – zo stelde Eurlings – komt beslist nog dit jaar. Kortom, nog meer wegen, nog meer auto’s en nog meer procedures van Milieudefensie om de plannen tegen te houden.

Waarom durven het Rijk en de gemeentes niet te kiezen voor gratis pendelbussen, snelle fietstunnels en meer treinen? En voor dichtere, hogere bebouwing van de binnensteden, zodat daar dynamische centra kunnen ontstaan?

De huidige plannen zijn van alles een beetje. Het zijn compromissen die symptomen bestrijden maar die het land niet beter bereikbaar maken en de steden niet moderner.

Amsterdam en Almere hebben het in zich om samen de eerste echte metropool van Nederland te worden. Er doet zich nu een unieke kans voor om te kiezen voor een miljoenenstad met zo min mogelijk auto’s. Een kans om een groots besluit te nemen. Maar nee hoor, in plaats daarvan breien we een visieloze lappendeken. Zo staan niet alleen de auto’s en de treinen stil, maar ook het land.

Menno van der Veen

Publicist en programmamaker.