Oktober maakt vrouwen bang

Ook dit jaar worden in de borstkankermaand oktober weer veel mooie, jonge vrouwen geportretteerd.

Dat geeft jonge vrouwen verkeerde ideeën, blijkt nu.

Foto Sophie Verstappen Verstappen, Sophie

Oktober maakt vrouwen bang voor borstkanker. Vooral de jóngere vrouwen – tot vijftig jaar – zijn na zo’n maand vol roze lintjes, pink magazines en superaanbiedingen van roze mobieltjes angstiger dat borstkanker hún zal overkomen, blijkt uit een enquête waarvan vandaag de resultaten bekend worden gemaakt.

Die angst kan ontstaan doordat de borstkankermaand vooral het beeld laat zien van jonge vrouwen met borstkanker. In werkelijkheid is borstkanker vooral een ziekte van vijftigplussers en meer nog van zeventigplussers. En die vijftigplussers worden – misschien wel terecht – juist niet banger in zo’n borstkankermaand.

De toegenomen angst voor borstkanker is gemeten rond de borstkankermaand van 2006. Sinds 1992 vraagt Pink Ribbon, een initiatief van cosmeticaproducent Estée Lauder, met deze maanden wereldwijd aandacht voor de opsporing, behandeling en genezing van borstkanker. De organisatie zamelt ook geld in, vaak via de verkoop van roze producten. In Nederland (dat meedoet sinds 2002) trokken vorig jaar vooral de foto’s van in roze lint geklede, bekende vrouwen de aandacht. Catharine Keijl en Ruth Jacott poseerden.

Vóór die campagne van 2006 zei 31 procent van de ondervraagde 18- tot 49-jarigen bang te zijn dat ze borstkanker zouden krijgen. Een maand later was dat percentage opgelopen naar 41 procent, een toename van eenderde. De vijftigplussers waren vooraf duidelijk minder bang. En hun angst steeg ook nauwelijks, van 23 naar 26 procent. De enquête werd gehouden onder bijna 550 vrouwen, in opdracht van KWF Kankerbestrijding.

De ‘angstuitslag’ van de enquête is vreemd als de rauwe werkelijkheid ernaast staat: van de vrouwen die borstkanker krijgt is meer dan driekwart ouder dan vijftig jaar. Borstkanker onder vrouwen van jonge en middelbare leeftijd is relatief zeldzaam.

Het Borstkankerboek – een deze borstkankermaand uitgekomen boek met alle informatie over borstkanker – bevat een verduidelijkend lijstje. Onder 35-jarige vrouwen is bij 1 op de 625 ooit borstkanker vastgesteld. Bij 65-jarigen is dat 1 op de 15. En bij 85-jarigen is het 1 op de 9. Eén op de negen vrouwen krijgt ooit in haar leven borstkanker – hier en daar hoor je ook al één op de acht – maar dat gebeurt dus meestal pas laat in het leven. Van de ongeveer 3.500 vrouwen die jaarlijks aan borstkanker overlijden, zijn er 540 jonger dan 50. De piek van de borstkankersterfte ligt bij de 75- tot 85-jarigen. Van hen sterven er jaarlijks ruim 800 aan borstkanker, blijkt uit de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Maar er is ook een ander verhaal: borstkanker onder jongere vrouwen, hoewel zeldzaam, neemt wel toe. Nederlandse vrouwen gaan vroeg aan de pil, krijgen weinig kinderen, krijgen die kinderen laat, drinken meer alcohol dan vroeger, terwijl ook de hoeveelheid lichaamsbeweging te wensen overlaat. Dat zijn allemaal risicoverhogende factoren.

En er is een derde verhaal: een jonge vrouw die sterft, overlijdt in 1 op de 5 gevallen aan borstkanker. Maar dat komt vooral doordat ándere doodsoorzaken voor het vijftigste jaar nog veel zeldzamer zijn dan borstkanker. Sterven op jonge leeftijd is echter wel een groter drama. Er blijven vaak jonge kinderen moederloos achter. En het is oneerlijk. Althans zo ervaren we het: iedereen die gezond geboren is, verwacht gezond zeventig te worden.

Iedereen kent tegenwoordig wel iemand met borstkanker. Dat komt deels doordat de aandacht voor borstkanker explicieter is geworden. Vrijwel wekelijks staat er een overlijdensadvertentie van een te jong gestorven vrouw in de krant die ‘de ongelijke strijd tegen borstkanker verloor’.

Het is een strijd die wel steeds vaker wordt gewonnen. Het aantal vrouwen dat borstkanker krijgt neemt jaarlijks toe en ligt nu rond de 12.000 per jaar, maar de sterfte neemt sinds 1990 af. Van iedere 10.000 vrouwen die in 1990 overleden, stierven er 50 aan borstkanker. In 2005 was het 20 procent gedaald, naar 40 per 10.000.

Meer borstkankerdiagnosen, maar minder overledenen, betekent dat er steeds meer vrouwen léven die borstkanker hebben. Ook dát is een reden dat we steeds meer borstkanker om ons heen zien.

‘Het Borstkankerboek’, door Hester Oldenburg, Marie-Jeanne Vrancken en Julia van Bohemen. Uitgeverij Thoeris, 27,95 euro.

Op www.borstkanker.nl, de site van de Nederlandse borstkankervereniging, staat alle informatie over borstkanker.

Op www.elcompanies.com is de commerciële verwevenheid te zien van pink ribbon met allerlei producten.