Misschien is Paul de Leeuw onze identiteit

Waarom doen kranten eigenlijk niet aan radiokritiek en wel aan televisiekritiek? Is het omdat de televisie groter is dan de radio? Dat zal het wel zijn. Niet omdat wat je op de televisie ziet allemaal zo geweldig veel interessanter of beter gemaakt is dan wat je op de radio te horen krijgt – integendeel eigenlijk. Al valt er op de radio natuurlijk ook wel het een en ander aan te merken – het agressieve betweterige vragen van veel journalisten, de idiote uitspraak van het Nederlands („Dit is Ráddio Eén”), het door elkaar kakelen – er is toch vaak meer actueels en informatiefs en verstandigs te horen dan op de televisie.

Hoe dan ook, een van de echt fijne en door een trouwe schare luisteraars gevolgde radioprogramma’s is Vroege Vogels. Zondagochtend, tussen 8 en 10, over natuur en milieu. En nu zijn die Vogels ook op de televisie, waar ze nog steeds ‘vroeg’ heten, maar dan vroeg op de zaterdagavond.

Heb maar één keer eerder een programma van radio naar televisie zien overstappen en dat was Radio Bergeijk. Dat viel wat tegen met beeld erbij, de beelden maken het eerder flauwer dan leuker. Maar dat geldt niet voor Vroege Vogels. Het is eigenlijk wel fijn dat, als het over spinnen gaat, je die spinnen ook gewoon ziet. Aha! Dus dat is de tijgerspin en dat de grote steatoda die verwant is aan de zwarte weduwe – wát? Waar zijn we? In België. Maar we zouden ook in Nederland kunnen zijn. Zag natuurlijk meteen de volgende dag vanonder de lamp een typische Grote Steatoda tevoorschijn komen wandelen. Maar volgens de Vroege Vogels-website verlaten die nooit hun web en weven ze dat ook niet in de buurt van mensen (maar als ze nu niet merken dat je er bent, omdat ze onder je lamp zitten?) En je gaat er ook niet dood van, je wordt alleen doodziek.

Verder hadden de Vogels het over ecologisch begraven, wat volgens milieuprofessor Lucas Reijnders onzin is, want een mens is niet ecologisch maar een soort chemisch vuilnisvat, en over de oevers van de nieuwe Amsterdamse stadswijk IJburg. Daar komen nu Pontokaspische vlokreeften voor. Ja. Zelf gezien.

Je kon ineens gaan denken dat de zaterdag best een leuke televisie-avond is. Maar toen gedaan wat één à anderhalf miljoen kijkers elke week doen: naar Mooi! Weer de Leeuw gekeken. En, als je begint moet je ’t afmaken, naar het vervolg van dat programma op zondagavond.

Wat zou dáár nu van over blijven als je ’t op de radio deed, vroeg ik me af. Die De Leeuw zegt eigenlijk niks leuks. Hij maakt de hele tijd nare opmerkingen en grove grollen en op de radio zou je dat horen en wellicht denken: wat een nare man. Maar op de televisie zie je hem aldoor enorm grijnzen en schateren en bolle wangen vertonen (hij vertoonde trouwens nog wel wat meer zaterdagavond, alles eigenlijk, aan dames die zich hadden voorgenomen een portret van hem te maken) en dan kun je gaan denken dat hij het niet meent, of dat wat hij zegt wél grappig is.

Zoiets moet het zijn. De zaal zit stampvol mensen die bereid zijn zich voor gek te laten zetten om van Paul de Leeuw een hamsterkooi te krijgen, of een nummer van Weekend dat ze kwijt waren of gewoon een beetje aandacht.

Ach nu ja, soms is het misschien ‘best wel aandoenlijk’ of hoe heet dat tegenwoordig: ‘best wel dierbaar’, en de mensen hebben lol voor tien en klappen meteen als razenden mee in de maat zodra er één noot muziek gespeeld wordt en ze schateren ook allemaal net als Paul de Leeuw, dus het zal wel een snaar raken. Iets Nederlands wellicht, misschien is Paul de Leeuw onze identiteit. En dorst Máxima dat niet te zeggen. Ze zei anders van alles bij het satirische Koefnoen, waar iemand met de volmaakte Máxima-stem in de N!WZ-show aanschoof en heel Nederland de mantel uitveegde. Zou op de radio misschien nóg leuker geweest zijn, want dan had je het helemaal kunnen geloven.

Discussier mee op nrc/beeldenstorm.nl