King Lear als sjofele demente tussen de verjaardagsslingers

Toneel: King Lear, van William Shakespeare, door Het Vervolg. Gezien: 13/10 Theater Heerlen. Tournee t/m 18/12. Inl. 043-3503048 en www.hetvervolg.nl.

Eén been is bloot, één sok is verkeerd aangetrokken. Zo zit koning Lear er bij in de eerste scène. Niets koninklijks is er nog aan hem; we zien direct een zwaar demente man en daardoor kan hij niet zo diep vallen als wenselijk zou zijn voor een dramatisch effect. Hij ís al diep gevallen. Wat een misser van regisseur Léon van der Sanden van toneelgroep Het Vervolg.

Van der Sanden zet Shakespeares tragedie King Lear neer in een decor dat ook al niets koninklijks heeft. Ballonnen en slingers suggereren een feest. Maar waarom oogt dit feestje zo sjofel? Om te aan tonen dat koningen ook maar gewone mensen zijn? Lelijk blijft het, dat fantasieloze decor, en lelijk zijn ook de dikke jassen die alle acteurs moeten dragen.

Van der Sanden geeft zijn acteurs weinig houvast. De vele personages worden amper geïntroduceerd, zodat voor niet-ingewijden de plot onduidelijk blijft. De inhoud trouwens ook. Nu eens lijkt de regisseur Nederland aan te willen klagen: „Het broeit in dit land’’, zegt iemand op het toneel. Dan weer gaat het over coole vrouwen: „Deze tijd vraagt om power. En niet om slappe knieën.’’ Nee, zo steken we niets op over onze samenleving. Maar krijgen we dan tenminste nog wat inzicht in de karakters, in hun hart en ziel?

Lears dochters leren we wel een beetje kennen. Twee moeten niets meer van hun vader hebben zodra hij zijn land aan hen geschonken heeft. Mieneke Bakker speelt Goneril zo bitchy dat ze bestaande interpretaties over deze dochter alleen maar bevestigt. De jonge actrice Lotte Verbeek als dochter Regan komt nog minder ver; zij is slecht te verstaan en nog niet rijp voor de grote zaal. De goede dochter Cordelia zegt in simpele woorden dat ze van hem houdt en dat is voor Lear niet genoeg. Eva van der Gucht speelt haar adequaat – en dat is voor óns niet genoeg.

Dat de ontroering uitblijft komt ook door de vlakke karakterisering van de koning zelf. Je moet de plotse omslag in Lears gevoelens voor zijn lievelingsdochter op de een of andere manier gaan begrijpen. Seniliteit is als verklaring niet toereikend. Er moet ook ijdelheid in het spel zijn – maar omdat deze Lear zijn ijdelheid al meteen kwijt is, tegelijk met zijn waardigheid, merk je daar niets van. Rik van Uffelen speelt Lear als een klagerige oude man, weinig meeslepend en in het geheel niet meelijwekkend.

Wat hem wèl goed afgaat is het schelden. Lear wenst dochter Goneril een onvruchtbare schoot toe, en daar leef je even van op.