Gewone verhalen in mooie vormen

Het leven is niet zoals je een boek leest of een film bekijkt, vindt Jonathan Harris. De informaticus wil op alternatieve manieren verhalen vertellen. Over bijvoorbeeld de walvisjacht.

Beeld uit We Feel Fine van Jonathan Harris: hoe voelt de blogosfeer zich? ‘We Feel Fine’ van Jonathan Harris: hoe voelt de blogger zich vandaag?

Dit artikel begint hier. En het eindigt rechtsonder. Dat is de manier om een verhaal in de krant te lezen. Een boek lees je van de eerste tot de laatste pagina. En een film bekijk je van de eerste scène tot de laatste. Oude media kennen meestal één volgorde waarin mensen ze gebruiken. Internet doorbreekt dat patroon. Nieuwe techniek maakt het mogelijk om één verhaal op diverse manieren te vertellen.

De Amerikaanse informaticus en kunstenaar Jonathan Harris (28) doet onderzoek naar alternatieve manieren om verhalen te vertellen met de computer. „Het leven is niet zoals je een boek leest of een film bekijkt”, zegt Harris. „Er zijn oneindig veel subverhalen. Ik wil die onderliggende verhalen aan de oppervlakte brengen.”

Harris gaf onlangs een presentatie op het Picnic-festival voor nieuwe media en technologie in Amsterdam. Hij combineert slim computergebruik met prachtige vormgeving. Dat leverde hem onder meer twee Webby Awards op, internationale prijzen voor webwerk. Zijn onderzoek is relevant omdat hij probeert informatie – nieuws, meningen, gevoelens – aantrekkelijker te presenteren dan via een gewone webpagina. Praktische toepassingen liggen onder meer in de journalistiek, het onderwijs en de publieke informatievoorziening.

Harris toonde in Amsterdam onder meer het project We Feel Fine dat hij maakte met Sepander Kamvar, onderzoeker aan Stanford en manager bij Google.

Een wolk van kleurige puntjes danst op een zwart scherm. Harris klikt op een punt. Een foto van een hond verschijnt. Daaroverheen tekst. „Hoe eenzaam en onaantrekkelijk ik mij ook voel, in de ogen van mijn hond ben ik fantastisch. Ik ben het waard om veertien uur op te wachten om alleen maar naast te kunnen slapen.” Harris klikt op de quote. Die blijkt afkomstig uit het weblog van ene Sohma G. Dawling (28) uit Savannah in de staat Georgia.

In We Feel Fine schuimt Harris (geautomatiseerd) de blogosfeer af op zoek naar zinnen met het werkwoord feel. Uit de zin leidt hij af hoe de blogger zich voelde. De gevoelens presenteert hij als kleurige puntjes, hij rubriceert ze en gebruikers kunnen alle informatie op verschillende manieren doorploegen. Dawling was niet de enige die schreef over eenzaamheid. Sinds de start van We Feel Fine in augustus 2005 hadden bijna 12.000 bloggers hetzelfde gevoel. I feel better komt het meeste voor.

„Mensen hebben moeite om de verhalen van alledag te vinden”, zegt Harris. „Veel media richten zich op beroemdheden, menselijk lijden, rampen, internationale politiek. Er is geen platform voor menselijke verhalen. Juist in die verhalen zien mensen dat zij veel gemeen hebben.” We Feel Fine doorzoekt Engelstalige blogs en representeert dus nooit hoe ‘het web’ zich voelt. „Meertaligheid is zeker iets voor verder onderzoek.”

Harris gaf in Amsterdam een sneak preview van zijn nieuwe project Whale Hunt dat in december verschijnt. Hij volgde daarin een eskimofamilie in Alaska op walvisjacht. De familie slacht één dier en heeft genoeg voedsel voor een jaar.

Harris maakte elke vijf minuten een foto van zijn trip, vanaf het moment dat hij in de taxi stapte in New York tot de slacht van de walvis en het einde van de reis. ’s Nachts maakte hij foto’s met een timer. Verder hield hij een dagboek bij en registreerde hij zijn eigen hartslag. Zo kunnen lezers zien hoe spannend bepaalde momenten van de reis waren. Harris’ hart klopt sneller als hij zijn aansluitende vlucht moet halen en als de walvis wordt geslacht.

Whale Hunt ziet eruit als een online fotoalbum met een heleboel extra mogelijkheden. Lezers kunnen de reportage naar Alaska chronologisch bekijken, maar ook alleen de spannende momenten zien (op basis van zijn hartslag) of inzoomen op de verhalen van de verschillende leden van de eskimofamilie. Bijvoorbeeld van de tachtigjarige pater familias of zijn kleinkinderen. Harris: „Whale Hunt gaat over een aantal actuele thema’s: klimaatverandering natuurlijk, maar ook de controversiële walvisjacht, de invloed van de populaire Amerikaanse cultuur op de eskimo’s en de claims die landen leggen op de Noordpool.”

Vindt hij zijn projecten journalistiek? „Ik zie mijn werk meer als ‘zelfdocumentatie’. En simpelweg als het vertellen van verhalen. Met heel veel nuances, want die zijn nu juist een onderdeel van het leven.”

Whale Hunt leek af tijdens de presentatie in Amsterdam. Waarom publiceert Harris het dan pas in december? „Een Amerikaans tijdschrift wil in december mijn foto’s van de expeditie plaatsen. Ze eisen exclusiviteit. Dat is voor mij een manier om geld te verdienen.” Harris maakte ook commercieel werk voor Yahoo (zie kader).

Harris wil niet zo maar kunst maken met nieuwe media. Hij heeft een missie. „Ik wil normale mensen een stem geven. Als we elkaars verhalen kennen, dan is er meer begrip in de wereld.”

Zie ook de tentoonstelling Video Vortex, 20 okt. - 3 feb., Ned. Instituut voor Mediakunst, montevideo.nl.