De zwijnen liggen lekker te snurken

Wilde zwijnen op de Veluwe veroorzaken overlast. Afschieten lukt niet, want de zwijnen laten zich niet lokken. Ze eerst opjagen en dan schieten mag niet.

Jager Berend te Hennepe schiet zwijnen vanuit een boomhut want drukjacht is verboden. Foto’s Flip Franssen Jager Berend te Hennepe klimt in een boomhut, met uitzicht op de lokvoerplaats. Maar de zwijnen laten zich niet zien, ze vinden genoeg voedsel op eigen kracht. Foto’s Flip Franssen Nederland, Eerbeek, 12-10-2007 Jager berend te Hennepe in zijn paalhut, wachtend op wilde zwijnen. Foto: Flip Franssen Franssen, Flip

Geen zwijn te bekennen. „Stilte alom”, constateert Berend te Hennepe in zijn hoogzit. De 43-jarige jager heeft geruisloze, stoffen kleding aangetrokken en een groene pet opgezet. Hij heeft het enkelloops kogelgeweer geladen. Het wapen ligt schietklaar op een dwarsbalkje in de hut, van waaruit hij een goed zicht heeft op de lokvoerplaats, een open plek in het bos. Enkele uren geleden heeft broer John maïs gestrooid om de varkens te lokken. Vanuit de ouderlijke woning in Eerbeek heeft hij Berend jagersgeluk toegewenst: weidmansheil.

Het bos is stil. De avond valt op landgoed Grootmoeshul tussen Loenen en Eerbeek, in de Zuidoosthoek van de Veluwe. Het wachten is op een brekend takje dat de nadering van een zwijn aankondigt. Of op een zwarte schaduw in het schemerduister. Berend te Hennepe: „Als je hier lang zit en het wordt donker, dan is het soms net of de struiken gaan bewegen. Dan zie je een silhouet van een boom soms aan voor een naderend varken.”

De vogels zwijgen. De bosuil laat zich niet horen. Voor de nachtzwaluw is het te laat in het jaar. Het burlen van de hertenbronst was tot vorige week te horen. Pas over enkele maanden gaan de vossen keffen. De wind staat gunstig. Een noodwestelijke bries blaast de geur van de jager van de lokplaats af, zodat de varkens niet worden afgeschrikt. „Varkens kunnen slecht zien, maar ruiken doen ze heel goed”, zegt Berend te Hennepe. De wind is gunstig. Maar de varkens komen niet.

De Vereniging Wildbeheer Veluwe heeft van de provincie Gelderland onlangs een ontheffing gekregen voor de drukjacht op wilde zwijnen. Dit om méér dieren af te kunnen schieten. Normaal gesproken worden zwijnen geschoten vanuit de dekking, zoals Berend te Hennepe vanavond doet. De jager wacht tot het zwijn zich laat zien en legt aan voor een dodelijk schot. Maar sinds begin september, toen de eikels en beukennootjes zijn gevallen, laten de zwijnen zich niet meer lokken. Het blijkt opnieuw een goed mastjaar, er zijn eikels en beukennootjes in overvloed. „De varkens liggen de hele dag te snurken”, zegt secretaris Gerrit-Jan Spek van de Vereniging Wildbeheer Veluwe. Bij de drukjacht werken twee jagers samen, legt de provincie Gelderland uit. „Eén stimuleert de wilde zwijnen hun dekking te verlaten, bijvoorbeeld door rustig door het struikgewas en bossen te lopen. De ander, de jager, staat klaar om vanaf een laag platform de zwijnen af te schieten. Deze methode wordt bij daglicht gebruikt. De essentie is dat niet het hele gebied verontrust wordt, maar dat de wilde zwijnen zich rustig verplaatsen en zo langs de jager lopen.”

De drukjacht zou ons helpen, zegt Berend te Hennepe. „Mijn broer zou in de struiken gaan staan en ik zou schieten.” Niet dat we alles van de drukjacht moeten verwachten, zegt Gerrit-Jan Spek. „We hebben er in Nederland nog weinig ervaring mee.” De jagers zullen er véél minder zwijnen mee kunnen afschieten dan in een drijfjacht, waarbij meerdere mensen de rotten opjagen. Maar de drijfjacht is een paar jaar geleden afgeschaft in Nederland. Minister Verburg (LNV, CDA) wil de drukjacht tijdelijk toestaan, maar werd vorige week teruggefloten door een meerderheid in de Tweede Kamer. Die wenst geen drukjacht. Morgen wordt er opnieuw over gesproken. Minister Verburg houdt voet bij stuk, meldt ze vandaag.

Ecologen hebben bepaald dat op de Veluwe plaats is voor ruim 800 wilde zwijnen. Het zijn er veel meer. Er lopen volgens de wildbeheerders ongeveer 6.000 zwijnen rond. Er wordt geklaagd door campings en tuineigenaren, die hun grond omgewoeld zien worden door varkens die ’s nachts op zoek gaan naar larven van de langpootmug, de zogenoemde engerlingen. De zwijnen hebben de bebouwde kom van Epe bereikt. Eerder besloot een bungalowpark in de omgeving van Eerbeek, Coldenhove, niet langer reclame te maken voor de aanwezigheid van zwijnen maar het terrein te omheinen.

De Veluwse jagers hebben dit jaar 2.500 varkens geschoten, een „historisch hoog aantal”, maar nog altijd te weinig om de wildstand tot achthonderd terug te brengen. De jagers vragen maatregelen. De Dierenbescherming vindt de drukjacht niettemin „onacceptabel” en noemt die net als de drijfjacht een „wrede manier van jagen”. De Faunabescherming, die opkomt voor in het wild levende dieren, vindt de drukjacht ongewenst: „Er wordt gesuggereerd dat met deze methode de wilde zwijnen met één schot zullen worden gedood, maar uit de praktijk in Duitsland blijkt dat op deze manier regelmatig dieren niet direct dodelijk worden getroffen, waardoor veel leed wordt veroorzaakt”. De Partij voor de Dieren noemt de plannen om de drukjacht toe te staan „ongehoord” en ingegeven door de kleine jagerslobby. „Maar dan hebben we het wel over hof, adel en de top van het bedrijfsleven.”

Het is bijna donker. Berend te Hennepe ontlaadt zijn geweer en klimt van de jachthut naar beneden. „Nu nog schieten zou onverantwoord zijn”, zegt hij. Je zou een restlichtkijker kunnen gebruiken om ook in een maanloze nacht de varkens te kunnen raken. Maar dat is verboden. „Een jager die zich daarvan bedient, wordt gezien als iemand die de omstandigheden in het voordeel van de jager afbuigt.” Vals spel dus. Berend te Hennepe loopt in de duisternis terug naar de auto. Hij vertelt wat hij gedaan zou hebben als hij buit zou hebben gemaakt. Hij zou het varken met een mes hebben opengesneden en de ingewanden eruit hebben gehaald. Ontweien wordt dat genoemd. De ingewanden blijven liggen in het bos. Het zwijn zou hij in de kofferbak hebben meegenomen naar huis en in de garage zelf hebben geslacht.

Maar het is niet gebeurd. De zwijnen hebben zich niet laten zien. Ze liggen onder de eiken en de beuken, volgevreten.

Rectificatie / Gerectificeerd

Engerlingen

In het artikel De zwijnen liggen lekker te snurken (15 oktober, pagina 3) worden engerlingen de larven van de langpootmug genoemd. Engerlingen zijn de larven van meikevers. De larven van langpootmuggen heten emelten.