Anti-toneel Wim T. Schippers

Toneel: Wuivend graan van Wim T. Schippers, door Hummelinck Stuurman. Gezien 13 okt Leidse Schouwburg. Tournee t/m 20 jan. Info: www.humstu.nl.

„Een aaneenschakeling van onderbrekingen”, noemt de moderator de lezing Wat doen wij ertoe? die hij voor deze avond heeft georganiseerd. Emeritus hoogleraar prof. dr. Henrik van Woerdekom zou spreken over de evolutie der ethiek. Maar de populaire wetenschapper lijdt aan volledigheidsdrang zodat hij van zijpad naar zijpad door de geschiedenis van de wetenschap dwaalt en slechts tweemaal kort op zijn aanvankelijke onderwerp stuit. Bovendien zitten zijn moeder, zijn nieuwe vriendin, zijn ex en zijn dochter in de zaal. Zij onderbreken de lezing doorlopend met onthullende kritiek op Van Woerdekom, totdat iedereen vechtend en schreeuwend in de coulissen verdwijnt.

Wuivend graan, het lang verwachte nieuwe toneelstuk van komisch genie Wim T. Schippers, is nauwelijks te kwalificeren als toneelstuk. En dat is een compliment. Van Schippers verwacht je immers geen avondje toneel met een begin, een midden en een eind. Van Schippers verwacht je chaos en anarchie in de geest van Dada.

„Een aaneenschakeling van onderbrekingen” zo zou je het hele verzamelde drama van Schippers kunnen omschrijven. Vaak gaat het om het verstoren en stilzetten van de handeling, waarna de antagonisten zich verliezen in oeverloos geoudehoer, vaak met taalkundige dispuutjes, eindeloos langs elkaar heen praten, en onvermoede afslagen.

Aardig aan Wuivend graan is dat Schippers hierin volop zijn wetenschappelijke belangsteling kwijt kan. Hij gaf vorig seizoen een reeks gastcolleges op de Universiteit van Tilburg. Schippers’ belangstelling is breed maar serieus. Van Woerdekoms lezing zou best wel eens op Schippers’ eigen lezingen kunnen lijken. Zijn worsteling met de zingevingsvraag zit erin, alsmede het moeilijke maar onvermijdelijke aanvaarden van de nietigheid van de mens, zijn weerzin tegen de claim op de alleenverkoop van moraal door de godsdiensten, het idee dat het hebben van een moraal uniek menselijk is, en dat dit de mens boven de natuur plaatst.

Bovenal bieden Schippers en regisseur Titus Tiel Groenestege een enerverende avond met veel verbale humor, subversieve meligheid en aangename slapstick. Titus Muizelaar, die de hoogleraar speelt, is eigenlijk een te slordige acteur voor Schippers’ nauwgezette zinnen, maar hij slaat zich toch overtuigend door de enorme lappen tekst heen. En hij heeft de juiste gemoedelijke kwajongensuitstraling om de charmante schuinsmarcheerder tot middelpunt van de avond te maken. Kees Hulst, met snor, speelt zo geestig een bemoeizieke moderator, dat hij de hele voorstelling optilt en meesleept. Hulst toont zich hier de ideale Schippers-speler.