Nieuwe kunst voor nieuwe rijken op Frieze

De Londense Frieze Art Fair is een megabeurs voor eigentijdse kunst. Poenerigheid en goede smaak gaan er gelijk op.

Bezoekers van de Frieze Art Fair kijken naar ‘No One in Particular’ van de Canadese Evan Penny. A visitor examines an artwork by Canadian artist Evan Penny at the Frieze Art Fair in central London, 10 October 2007. The fair provides an environment to introduce and showcase new and established artists to visitors from around the world. AFP PHOTO/SHAUN CURRY AFP

Duizenden liefhebbers van eigentijdse kunst hebben de afgelopen dagen in een uitgestrekt wit tentencomplex in het herfstige Regent’s Park in Londen de Frieze Art Fair bezocht. Het evenement, dat tot morgen loopt, is in vijf jaar tijd uitgedijd tot een kolossale happening met werk van duizend kunstenaars uit alle hoeken van de wereld.

Maar het gaat niet louter om het genieten van kunst en creativiteit, er moet ook geld verdiend worden. Wie de titel vraagt van een monumentaal zondvloedtafereel van de Amerikaanse kunstenaar David LaChappelle krijgt van een galeriemedewerker, die op de automatische piloot vaart, ten antwoord: „225.000 dollar, Sir”.

Juist dit commerciële aspect wordt enigszins op de hak genomen door Richard Prince. Die vervaardigde op verzoek van de organisatie een werk voor de Fair. Hij koos voor een glimmende gele Dodge sportwagen uit 1969 op een roterend platform. Alsof het hier om een ordinaire autoshow gaat.

Het is echter een auto met een dubbele bodem. Aan de ene kant neemt Prince stelling tegen de moderne, door commercie gedreven samenleving. Anderzijds doet hij er niet geheimzinnig over dat hij zich voelt aangetrokken tot een sterk op auto’s gerichte samenleving als de Amerikaanse. Lang specialiseerde hij zich in de beschildering van losse motorkappen, nu zet hij de stap naar de volledige auto in al zijn (vergane) glorie.

Het is geen toeval dat de Frieze Art Fair juist in Londen is opgebloeid. De City met zijn honderden financiële instellingen heeft de laatste jaren gefloreerd als nooit tevoren. Ook anderen zijn in het kielzog van de banken rijk geworden, zoals makelaars, ontwerpers en architecten. Anders dan de mensen met ‘oud geld’, die vaak een voorkeur hebben voor oude meesters en conventionele kunst, zijn veel nieuwe rijken meer in hedendaagse kunst geïnteresseerd. Velen stroopten de laatste dagen de uitstallingen van de 150 galeriehouders op ‘Frieze’ af.

Ook de sponsor, Deutsche Bank, liet zich niet onbetuigd en kocht verscheidene werken. De bank beroemt zich erop dat ze voor haar kantoren in 75 landen de afgelopen jaren in totaal al 50.000 hedendaagse kunstwerken heeft aangeschaft.

Daarnaast sloegen vooraanstaande musea voor moderne kunst uit de hele wereld toe, voorop Tate Modern uit Londen zelf. Directeur Nicholas Serota betichtte echter in het blad The Art Newspaper galeriehouders van te weinig ambitie. Volgens hem richten de meeste deelnemers zich alleen op de particuliere kopers. „Frieze brengt hedendaagse kunst uit de hele wereld bijeen en het evenement moet stukken van museumkwaliteit leveren”, vond Serota.

Dat neemt niet weg dat er van veel spannende kunst valt te genieten. Zoals van een woud van grillig gevormde rood-zwarte plastic uitsteeksels, die de Japanse Yayoi Kusuma uit de grond laat rijzen. Het zouden dierenstaarten kunnen zijn of eigenaardige cactussen, maar door zijn typisch Japanse esthetiek gaat er een weldadige kalmte uit van het werk.

Ook de meer dan levensgrote maar verder realistische bustes van de Canadese Evan Penny trokken bekijks, vooral het werk getiteld No one in particular. Het gaat om een buitensporig groot vrouwenhoofd met onderkinnen, een bos grijs haar en een zwaarmoedige blik. Met deze creatie geeft de Canadese van Zuid-Afrikaanse afkomst een eigen groteske draai aan de figuratieve kunst.

Niet zonder bezorgdheid vragen sommigen zich af of het er volgend jaar minder uitbundig zal toegaan. Zowel de Amerikaanse als de Britse economie vertonen tekenen van stagnatie en dat zal de kunsthandel in beide landen, samen goed voor bijna de helft van de leveranciers op ‘Frieze’, onherroepelijk beïnvloeden. De initiatiefnemers van de beurs, Amanda Sharp en Matthew Slotover, liggen er niet wakker van. „Het gaat allemaal niet uitsluitend om geld”, vertrouwden ze deze week een lokale krant toe. „Voor ons is het altijd om de kunst gegaan.”