‘Eén paspoort is praktischer’

Het vorige kabinet wilde een dubbele nationaliteit ontmoedigen. Maar de huidige minister van Justitie zegt: „Met het Nederlanderschap dwing je integratie niet af."

Derk Stokmans

Het Nederlanderschap is iets exclusiefs, wie Nederlander wil worden, moet zijn andere nationaliteit(en) opgeven. Dat vond tenminste het vorige kabinet. Toenmalig Minister Verdonk (Vreemdelingenzaken, VVD) diende een voorstel in dat het behoud van een tweede nationaliteit moeilijker moest maken voor iemand die Nederlander wilde worden. Dat moest uiteindelijk leiden tot minder Nederlanders met een dubbele nationaliteit.

De tijden zijn veranderd. Het wetsvoorstel van Verdonk is door minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) ingetrokken.

Wat overblijft van de poging om het behouden van de dubbele nationaliteit te bemoeilijken is een kleine aanpassing van de wet waar het kabinet gisteren mee instemde: mensen die niet in Nederland geboren zijn, maar voor hun vierde hier zijn komen wonen en op hun achttiende gebruik willen maken van het recht om Nederlander te worden, moeten afstand doen van hun andere nationaliteit. Behalve als ze dat van hun land van herkomst niet mogen, zoals Marokkanen. Of als ze goede redenen hebben om die tweede nationaliteit te behouden, zoals Turken, die alleen onroerend goed in Turkije kunnen bezitten als ze Turks zijn.

Voor welk probleem is dit een oplossing? De aanpassing van de wet treft zo’n kleine groep mensen, waarom zou je het nog doen?

„Wij wilden een ongerijmdheid tussen verschillende procedures voor het verkrijgen van het Nederlanderschap wegnemen. Ik vind de hoeveelheid mensen die straks verplicht afstand zouden moeten doen van de tweede nationaliteit niet het beslissende punt. Ik heb geen kwantitatieve doelstellingen. De dragende gedachte van deze wetswijziging is dat we de band tussen burger en staat zo helder, logisch en eenvoudig mogelijk maken.”

U schreef in 1994, toen u ook minister van Justitie was, dat een dubbele nationaliteit juist de integratie zou kunnen bevorderen. Was dat nu ook de leidende gedachte?

„Ik wil het niet onredelijk moeilijk maken om Nederlander te worden. Het ontmoedigen van dubbele nationaliteit is dus geen ideologisch punt, maar een praktische uitwerking. Zonder dat we mensen van het Nederlanderschap afduwen. Als je voor mensen belemmeringen creëert, kan het gevolg zijn: dan maar geen Nederlanderschap. Dat wil ik niet.

Wat vindt u van de gedachte dat je, als je Nederlander wil zijn, je ook alleen Nederlander moet zijn?

„Laten we ons onthouden van elke gedachte of suggestie dat mensen die ook een andere nationaliteit hebben in mindere mate Nederlander zijn. Daar is geen sprake van. Ongeveer een miljoen mensen in ons land hebben meer dan één nationaliteit. We willen niets afdoen aan de geldige redenen die mensen kunnen hebben om een tweede nationaliteit te behouden.”

De relatie tussen Nederland en iemand met de Nederlandse nationaliteit is dus geen exclusieve relatie?

„Nee, wel een betekenisvolle relatie. Verkrijging van het Nederlanderschap betekent: de aanvaarding van de Nederlandse rechtsorde, de vertrouwdheid met de samenleving en de Nederlandse taal.”

Dat geldt toch ook allemaal voor mensen die hier wonen en geen Nederlander zijn?

„Ja, maar er zijn wel juridische verschillen. Als je Nederlander bent, heb je het kiesrecht voor het parlement en andere politieke- en burgerrechten, en het recht om terug te komen als je bent weggegaan.”

Partijen als de PVV en de VVD vinden het juist essentieel voor de integratie dat je alleen Nederlander bent.

„Het afstand doen is geen doel in zichzelf. Het kan praktische en juridische voordelen hebben. De eis om afstand te doen van een tweede nationaliteit is behulpzaam om je rekenschap te van geven van mogelijke complicaties, zoals dienstplicht voor een ander land. ”

Maar uw partijgenoot Mirjam Sterk zegt ook: Nederlanderschap is de kroon op de integratie. Dan is er toch een verband met integratie?

„Ja, maar een kroon is iets anders dan een oorzaak.”

Het afstand doen van een tweede nationaliteit is dus een symbool?

„Een heel waardevol symbool. Maar je moet causale verbanden niet omdraaien: Nederlanderschap is niet de manier waarop je de integratie bewerkstelligt.”

Een dubbele nationaliteit is dus geen probleem?

„Exact.”