Bronnenboek is veel beter dan gewoon geschiedenisboek

Leerlingen die geschiedenis krijgen aan de hand van verschillende bronnen weten na afloop meer van geschiedenis dan leerlingen die les krijgen met een meer traditioneel lesboek waarin een betogend verhaal centraal staat. Bovendien zijn ze beter in staat de waarde van bronnen en teksten te beoordelen. Drie onderwijskundigen van verschillende universiteiten in de VS concluderen dit na een onderzoek onder scholieren van 16 en 17 jaar (Journal of Educational Psychology, september 2007)

In het informatietijdperk is een hogere graad van leesvaardigheid vereist, vinden de onderzoekers. De internetgebruiker moet niet alleen in staat zijn kennis te halen uit tal van informatiebronnen, hij moet ook herkomst en bruikbaarheid ervan kunnen beoordelen en feiten van meningen kunnen onderscheiden. De geschiedenisles is de beste plek voor scholieren om dit te leren, volgens de onderzoekers, want historici zijn van huis uit gewend om op die zogenoemde heuristische manier kennis te vergaren.

De onderzoekers stelden twee pakketten lesmateriaal samen over dezelfde periode uit de Amerikaanse geschiedenis, de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw. Eén pakket bestond uit een set zorgvuldig bij elkaar gezochte primaire en secundaire teksten, het andere uit stukken uit een bestaand lesboek, hier en daar aangevuld om te zorgen dat het boek dezelfde onderwerpen behandelde als de tekstenset.

De 246 scholieren, afkomstig van twee scholen in een Amerikaanse provinciestad, werden eerst getest op hun heuristische vaardigheden op dat moment. Ze kregen enkele bronnen over de Pullman Strike te lezen en moesten daar vragen over beantwoorden in de sfeer van: welke bron is het meest betrouwbaar, en waarom? Daarna kregen ze een foto te zien met de opdracht een kort essay schrijven waarin ze moesten uitleggen of de foto de gebeurtenis juist illustreerde voor zover ze die kenden uit de bronnen.

Daarna werden de leerlingen verdeeld over vier groepen (in acht klassen). Allemaal kregen ze vijftien uur les. Bij de helft waren de lessen geconcentreerd op de historische inhoud: de wat, wanneer, waarom en hoe-vragen, met het traditionele lesboek of de tekstenset. De andere helft kreeg les in de heuristisch methode: bronnenonderzoek, tekstvergelijking en standplaatsgebondenheid, met het lesboek of de tekstenset.

Bij de test op historische kennis na afloop scoorde de groep die met de tekstenset de historische inhoud had gekregen, het hoogst op historische kennis. En niet helemaal verrassend bleek alleen de groep die heuristisch les kreeg met de tekstenset vooruit gegaan in heuristische vaardigheden. Kortom: de tekstenset was àltijd beter dan het meer traditionele lopende verhaal. Marlies Hagers