Bouw: eerst veiligheid, dan winst

In de bouwwereld gebeuren de meeste ongelukken. Een paar bouwbedrijven hebben plannen gemaakt om de veiligheid op de bouwplek te verbeteren.

Ligt er geen rommel op de weg naar bouwplaats? Staan de steigers stabiel? En is het licht op de werkplek fel genoeg?

Het zijn vragen die bouwvakkers die werken voor Heijmans binnenkort moet beantwoorden. De bouwonderneming is een nieuwe methode gestart om de veiligheid op bouwplaatsen te vergroten. Elke dag maakt een andere bouwvakker een rondje over de bouwplaats. Collega’s worden aangesproken op onveilige situaties en de uitvoerder krijgt bericht van de resultaten.

De bouw is de onveiligste sector om in te werken in Nederland. Jaarlijks belanden 12.000 werknemers uit de bouw na een ongeluk op de eerste hulp van een ziekenhuis. Bovendien blijkt uit een analyse van de Arbeidsinspectie dat negen van de tien ongevallen in de bouw zijn te wijten aan onzorgvuldig handelen van werkgevers en werknemers.

Een val van een steiger, dak of ladder was in de helft van de gevallen de oorzaak van het ongeluk was. Van deze valongelukken was 15 procent te wijten aan onvoldoende veiligheidsbewustzijn, en bijna 20 procent aan gebrekkige communicatie. Conflicten over de kosten of voortgang van het project speelden in 11 procent van de gevallen een rol, terwijl er in een derde van de gevallen onvoldoende procedures waren voor het werken op hoogte .

Om die reden is de nieuwe methode van Heijmans vooral gericht op een mentaliteitsverandering bij de werknemers. „We willen niet inspecteren, maar observeren”, benadrukt Jacco Poldervaart, directeur Bouw van Heijmans. Dus laat het bedrijf de bouwvakkers bij toerbeurt controleren, naast de gebruikelijke inspecties.

De bouwwereld en het ministerie van Sociale Zaken organiseerden afgelopen dagen de Week van de Veilige Bouw, een campagne om het veiligheidsbewustzijn onder de aandacht te brengen. „Afgelopen jaren heeft veiligheid steeds meer prioriteit gekregen”, zegt Cees van Bohemen van BAM, de grootste bouwonderneming van Nederland. Zo maakt het bedrijf bij de presentatie van de jaarcijfers eerst de veiligheidscijfers bekend, daarna de financiële gegevens.

Bij BAM krijgen alle bouwvakkers voordat ze de eerste keer voet zetten op een bouwplaats, een instructiefilm te zien. In vijf talen, zodat bijvoorbeeld ook Poolse en Turkse werknemers kennis kunnen nemen van de veiligheidseisen. Vervolgens moeten ze een toets maken.

De bedrijven maken werk van het verlagen van het aantal ongevallen. De veiligheidscijfers komen tot uiting in de ongevallenfrequentie, het zogeheten IF-cijfer. Deze frequentie staat voor het aantal verzuimongevallen op een miljoen aantal arbeidsuren. De frequentie van BAM stond vorig jaar op 8,1. Heijmans had een IF-cijfer van 10,3. Het bedrijf streeft voor 2008 het cijfer onder de 8 te brengen, terwijl de frequentie van BAM al jaren daalt. „Elke schaafwond is er een te veel”, zegt Poldervaart van Heijmans.

Maar zijn bouwvakkers makkelijk te sturen? „Onze aanpak richt niet zich niet alleen op belonen”, legt Van Bohemen uit, „maar ook op straffen”. Het komt voor dat mensen die onvoldoende veiligheid in acht nemen, de bouwplaats moeten verlaten. „Dat heeft ook effect op de naaste collega's.”

Volgens Poldervaart van Heijmans is sociale controle belangrijk. Hij is ervan overtuigd dat bouwvakkers daartoe bereid zijn. „In de industrie werkt men ook zo. Het werkt echt.”