Zichtbare Muziek

Deze machine heet Rotozaza Nr. 1, hij is gemaakt door de Zwitserse beeldhouwer Tinguely en hij smijt met voetballen. Het is een van die ‘opgewekte, montere machines’, waar H.J.A. Hofland over schrijft in Zichtbare Muziek, inmiddels het 14de deeltje in de reeks kunstboeken voor kinderen die de Kunsthal in Rotterdam verzorgt. In diezelfde Kunsthal zijn tot 27 januari 2008 zo’n honderd kleine en grote energieke machines van Tinguely’s ‘muzikale’, want gorgelende, kreunende en krakende kunstwerken tentoongesteld.

Hofland, nogal bezeten door allerhande (soms zelfgemaakte) voertuigen en al datgene wat apparaat of machine heet, vertelt in het boekje hoe Tinguely een anarchist werd, hoe hij zijn eerste tekenmachine ontwierp en hoe hij wereldberoemd werd. Dat was dus met de acht meter hoge ‘Hommage à New York’, veel groter dan de Rotozaza, die zich ook weer met een enorm kabaal voortbewoog en tussentijds ontploffingen produceerde. Nee, de Hommage is in Rotterdam niet te zien, want hij heeft zichzelf door middel van die ontploffingen min of meer opgeblazen in New York. Samen met zijn vrouw Niki de Saint Phalle, die ook beeldhouwster was, maakte Tinguely verder nog woeste fonteinen in Parijs en in de stad Bern vroeg een warenhuis hem bij wijze van reclamestunt, een andersoortige Rotozaza te maken, eentje die eigenhandig serviezen kapot kon gooien. Dat apparaat kwam er, en het maakte scherven van 12.000 eetborden. Al die ‘bewegende wonderen’ vanTinguely danken we aan het wiel, de ‘grootste uitvinding uit onze beschaving’, schrijft Hofland, die in het slothoofdstuk nog wat praktische tips geeft voor een zelf in elkaar te knutselen doe-het-zelf-machine. (MV)

H.J.A. Hofland: Tinguely. Zichtbare Muziek. Waanders, € 13,95