Twente zit liever onder de eigen afvalrook

De Twentse gemeenten worstelen met de voorgestelde verkoop van hun belang in de afvalverwerker Twence. Twence moet Twents blijven, vinden de tegenstanders.

De afvalverwerker Twence, tussen Hengelo en Enschede, nu nog voor 85 procent eigendom van de Twentse gemeenten. Foto’s Eric Brinkhorst Brinkhorst, Eric

Is het een strategische meesterzet of wordt de kip met de gouden eieren geslacht? De Twentse gemeenten worstelen met het voorstel om afvalverwerker Twence te verkopen. Het bedrijf langs de snelweg A35 tussen Enschede en Hengelo is voor 82 procent in handen van de veertien Twentse gemeenten. Een voorstel om dit meerderheidsbelang te verkopen aan een marktpartij is door het dagelijks bestuur van de Regio Twente op de agenda geplaatst, maar deze week na groeiend verzet uitgesteld. Niet deze maand maar in maart 2008 valt de beslissing. „Veel gemeenten vinden dat de besluitvorming te snel gaat. Er is meer tijd nodig om vragen te beantwoorden”, zegt bestuursvoorzitter Peter Den Oudsten, tevens burgemeester van Enschede.

Ruim een maand geleden was het bestuur heel wat zekerder van de zaak. Met de Agenda van Twente – een omvangrijk investeringsprogramma in innovatie en infrastructuur – als concrete aanleiding, werd voorgesteld Twence te verkopen. De geschatte opbrengst, enkele honderden miljoenen euro’s, is ruim voldoende om de projecten van de Agenda van Twente te financieren. De meeropbrengst kan worden verdeeld over de gemeenten.

Verkoop van Twence is om politieke en economische redenen mogelijk en wenselijk, zo werd beargumenteerd. Gemeenten zijn door een wetswijziging niet meer verplicht te participeren in regionale afvalverwerking, terwijl de financiële risico’s toenemen. Twence gaat door een capaciteitsuitbreiding veel afhankelijker worden van afval van commerciële partijen. Tegelijkertijd wordt er een overcapaciteit op de afvalverwerkingsmarkt verwacht. Het is daarom „zeer gunstig” om Twence nu te verkopen, aldus het dagelijks bestuur.

Een aantal gemeenten, zoals Almelo, Borne en Oldenzaal, heeft zich de afgelopen weken uitgesproken voor verkoop. Andere (onder meer Hof van Twente, Hengelo en Tubbergen) zijn tegen. Afvalverwerking kun je niet aan de commerciële markt overlaten, betogen de tegenstanders. Er is in tegenstelling tot de energie- en telefoniesector geen echte concurrentie waardoor het risico bestaat dat tarieven stijgen. Ook heeft een commerciële eigenaar minder oog voor maatschappelijke en milieubelangen, zegt raadslid Wim Winter (PvdA) uit Hengelo, die het verzet onder het motto ‘Houd Twence Twents’ mobiliseert. „Wij weten nu al niet precies wat voor gassen er allemaal uitgestoten worden. Als het commerciële belang prevaleert, krijgen we daar nog minder zicht op. En wij zitten wel onder de rookpluim van Twence.”

Regio-voorzitter Den Oudsten noemt het „onjuist” om particuliere afvalverwerkers af te schilderen als milieu-onvriendelijk. „Ook zij moeten zich houden aan wettelijke milieu-eisen.” Toch wordt hier de komende maanden nader onderzoek naar gedaan. Ook wordt het ideale moment van verkoop en het effect op de tarieven onderzocht.

Wat meetelt, maar niet officieel als reden wordt genoemd, is de aloude animositeit tussen de grotere Twentse steden en de plattelandsgemeenten. De broze eenheid kan door de verkoop van Twence verstoord worden. Niet ondenkbeeldig is een situatie waarbij vier gemeenten (Enschede, Almelo, Borne en Oldenzaal) op basis van inwonertal de verkoop doordrukken, terwijl de overige tien gemeenten tegen zijn. „Niet verstandig”, oordeelt Den Oudsten.

Raadslid Winter noemt het „erg wijs” om het besluit een half jaar uit te stellen. „Er dreigt een schisma in Twente te ontstaan. Met tien tegenstanders kun je zo’n majeure beslissing er niet door heen jassen.” Het is niet meer dan logisch dat van uitstel afstel komt, betoogt Winter. Het geld voor de Agenda van Twente kan namelijk ook op een andere manier worden verkregen. Twence, dat de regio Twente als aandeelhouder wil behouden, heeft aangeboden de komende tien jaar via extra winstuitkeringen 80 miljoen euro aan de Twentse gemeenten uit te keren. Maar het dagelijks bestuur van de Regio Twente heeft dit voorstel eerder afgewezen. Het is afhankelijk van toekomstige winsten en verzwakt volgens de bestuurders de financiële positie van het bedrijf. Daarnaast blijft de regio nog minimaal tien jaar verbonden als aandeelhouder en blijft dus ook risico’s lopen.

De principiële vraag of overheidsgeld mag worden blootgesteld aan marktrisico’s dient de komende maanden opnieuw beantwoord te worden, zegt Den Oudsten. „Wij vinden het nog steeds een goed voorstel om Twence te verkopen, maar staan open voor nieuwe argumenten.”