‘Het land van aankomst’

In de recensie van Paul Scheffers Het land van aankomst (Boeken, 05.10.07) schrijft James Kennedy dat de auteur zich in het boek laat leiden door twee gedachten. Namelijk dat er nauwere banden moeten ontstaan tussen immigranten en ingezetenen en twee: ‘de erkenning van de pijn en het ongemak die immigratie onvermijdelijk met zich brengt’. Het tweede element is bijna stelselmatig afwezig in het immigratie- en integratiedebat, ook bij Scheffer, omdat dat debat – ontluisterend voor een landje waar het individualisme zulke vormen heeft aangenomen – voortdurend het perspectief kiest van collectiviteiten (de Nederlanders, de allochtonen, de autochtonen, de moslims) en in abstracties verzandt. Dit omdat het vooral een debat is van intellectuelen die dat dagelijkse leven van de gewone immigrant nauwelijks of niet van binnenuit kennen. Ook Scheffer niet: hij neemt ze alleen maar waar in hun reactie, niet zelden hun reactie op hem, als hij weer bij hen heeft aangeklopt.