Harde woorden over de griepprik

„Het belang van griepvaccinatie bij ouderen in ons land is onverminderd groot”, schreef de voorzitter van de Gezondheidsraad plotseling op Dierendag aan de minister van Volksgezondheid. Is er reden om te twijfelen aan de griepprik?

Nou, iemand die net door de huisarts tegen griep is geprikt kan ook tevreden zijn als zijn kans op overlijden in de komende winter 25 procent lager is. Maar de griepprik beloofde tot nu toe 50 procent minder wintersterfte. Dat is waar minister en parlement op rekenen als ze jaarlijks ongeveer 40 miljoen euro uittrekken om ruim 3 miljoen mensen, onder wie chronisch zieken en 65-plussers, gratis een griepprik aan te bieden. En daarom besloot minister Klink deze zomer op voorstel van de Gezondheidsraad voortaan ook 60-plussers een griepprik-aanbod te doen. Dat gaat volgend jaar in. De 50 procent sterftevermindering is echter „illusoir” en de werkzaamheid van het griepvaccin is „grotelijks overdreven”.

Harde woorden, ze staan in het oktobernummer van het medische tijdschrift The Lancet Infectious Diseases. Daarin wordt het oude onderzoek onderuitgehaald waarop het enthousiaste beleid voor de griepprik is gebaseerd. De kritiek komt er kortweg op neer dat in de grote onderzoeken de groepen gevaccineerden en niet-gevaccineerden onvergelijkbaar waren. Waarschijnlijk laten relatief gezonde mensen zich wel vaccineren terwijl de ‘zwakke ouderen’ geen prik meer krijgen, of willen. Dan krijg je vanzelf sterfteverschillen. Bij goed onderzoek laat je het lot bepalen wie een prik krijgt en wie niet, maar dat is rond de griepprik relatief weinig gedaan.

Dat artikel was de aanleiding voor de niets-aan-de-hand-brief van de Gezondheidsraad aan de minister. Met vreemde argumenten. Zo staat er bijvoorbeeld in dat een Nederlands onderzoek in het artikel in The Lancet Infectious Diseases wordt geciteerd. En daaraan, schrijft de raad, heeft „wel degelijk een groep ouderen met verhoogd risico meegedaan”. Maar wie het abstract van dat Nederlandse onderzoek uit begin jaren negentig op slaat, leest dat er 60-plussers uit huisartspraktijken aan mee deden „die niet behoorden tot de hoge-risicogroepen waar vaccinatie voorheen aan werd gegeven”. De hoge-risicogroep was dus grotendeels afwezig en de deelnemers waren zeker niet de onderzoek verstorende echt ‘zwakke ouderen’ die de auteurs van het Lancet-artikel bedoelen.

Overigens vinden ook de griepprikcritici dat mensen een aangeboden griepprik wél moeten halen. Ze vinden alleen wel dat er betere vaccins moeten komen, op basis van goed onderzoek.

Wim Köhler