Ethicus schrijft over

Dagblad De Pers kopieert in zijn wekelijkse ethische rubriek kwesties uit een vergelijkbare rubriek van The New York Times.

Zonder bronvermelding.

‘Gewetensvragen’ heet de rubriek die de zaterdageditie vandagblad De Pers sinds 15 september publiceert. Daarin behandelt ethicus Alexander von Schmid alledaagse ethische dilemma’s van lezers.

Afgelopen zaterdag beantwoordde Von Schmid onder de kop ‘Recht op seks’ een vraag van een niet nader aangeduide man van in de zestig, die na dertig jaar huwelijk vreemd ging omdat zijn vrouw seks weigerde. „Toen mijn vrouw erachter kwam, werd ze woedend. Als zij zomaar stopt met seks, waarom mag ik dan niet bij iemand anders seks hebben?”

The New York Times kreeg op 6 mei 2007 van een evengoed dertig jaar getrouwde man ‘uit Massachusetts’ exact hetzelfde dilemma voorgelegd. „Recently my wife found out and went ballistic. If she can casually renounce sex, can’t I seek it elsewhere?”

Het was niet de eerste keer dat de lezers van The New York Times en De Pers met dezelfde ethische kwesties bleken te worstelen. Van de acht vragen die Von Schmid tot nu toe behandelde, zijn er zeven vrijwel letterlijk overgenomen uit de columns van Cohen.

Hoofdredacteur Jan-Jaap Heij van De Pers op zaterdag erkent dat Von Schmid ‘zich laat inspireren’ door zijn Amerikaanse collega. „Dit lijkt me geen plagiaat”, zegt hij. „We gaan er gewoon mee door.”

Maar is het ethisch? „Ja, natuurlijk”, meent auteur Von Schmid. „Ik behandel algemene gewetensvragen. Daarbij is geen bronvermelding vereist. Ik wek niet de suggestie dat de gewetensvragen door lezers zijn ingestuurd. Dat zou ik pas doen als er bijvoorbeeld onder zou staan: Piet K. uit H. of zoiets dergelijks. Dat heb ik juist bewust niet gedaan.”

Zijn Amerikaanse collega van The New York Times, Randy Cohen, beoordeelt de zaak anders. „Dit is plagiaat, absoluut”, zegt hij desgevraagd. „Hij bedondert zijn lezers. Die zouden moeten weten waar de vragen vandaan komen.” Maar Cohen kan er ook om lachen. „The cheating ethicist... dit is echt fantastisch.”

Voor het weekendmagazine van The New York Times maakt de schrijver Randy Cohen sinds 1999 de populaire pagina ‘The Ethicist’. Waar Cohen de vraagstellers vaak met naam en toenaam noemt en alleen in precaire gevallen anonimiseert, schrijft Von Schmid in zijn rubriek niet waar zijn vragen vandaan komen.

Niet alleen de genoemde kwesties lijken op elkaar, soms vertonen ook de adviezen van Cohen en Von Schmid gelijkenissen. „U beschikt wel over bijzondere geestelijke gaven om te weten dat de vrouw uw hond gepest heeft”, schreef Von Schmid op 22 september aan een vrouw wier hond een voorbijganger gebeten heeft. Cohen op 8 juli: „I’m impressed by your certainty that the dog was ‘provoked’ […]. Amazing psychic ability!”

Meestal stemt Von Schmid in De Pers zijn antwoord echter af op de Nederlandse mores. Zo kreeg een werknemer die vroeg of hij zijn baas moest melden dat iemand tijdens een vergadering foto’s maakte onder de rok van een collega van de Nederlandse ethicus te horen dat dit voorval „niet ernstig genoeg” is, omdat niet te zien is aan wie de gefotografeerde onderbroek toebehoort. Cohen vond echter dat deze zaak van sexual harassment direct gemeld diende te worden.