Een ‘verloren’ liefde

Richard Klinkhamer: Woensdag gehaktdag. Just Publishers, 176 blz. €14,95. Met een verantwoording door Martijn Meijer.

‘Mijn vrouw is dood en al begraven’, luidt de overbekende eerste zin van Een nagelaten bekentenis. Willem Termeer, de hoofdpersoon van de roman van Marcellus Emants (1894) zoekt het hele boek lang naar zijn motieven voor de moord en komt tot een onthutsende conclusie: zijn motieven zijn stuk voor stuk laag bij de gronds.

Vrijwel een eeuw later sloeg in de Oost- Groningse gemeente Finsterwolde schrijver Richard Klinkhamer zijn vrouw Hannie dood. Hij verborg haar lijk onder de grond en metselde er een complete beeldentuin op. Bij de politie gaf hij haar op als vermist en al spoedig verdacht men hem van moord. De politie nam zelfs de gereedschappen in beslag die hij aan een van zijn vroegere beroepen – slager – had overgehouden. Met name de gehaktmolen uit de slagerij joeg de fantasie van de omwonenden aan. Bij gebrek aan bewijs werd Klinkhamer – nachtportier, voormalig soldaat in het vreemdelingenlegioen, ex-beurshandelaar – op vrije voeten gesteld. Hij schreef daarna een dagboekachtige roman die met ultiem cynisme Woensdag gehaktdag heet.

De literaire bekentenis van deze ervaringsdeskundige komt ontluisterend eerlijk over, zelfs in de eerste hoofdstukken waarin Klinkhamer zijn oprechtheid nog moet maskeren om van het boek geen schuldbekentenis (bewijs in een eventuele rechtzaak) te maken. De buitenwereld – onder wie weigerachtige uitgevers – begon de roman in wording te zien als een ziek spel dat de vermeende moordenaar speelde met de pers.

Bij lezing dringt zich een tweede beeld op en wel het hooggeschatte literaire principe dat Klinkhamer ‘uit innerlijke noodzaak’ schreef. Kankerend op de wereld, pers, politie en medemensen klaagde deze ‘vent’ zijn nood, bezong hij zijn verloren geliefde en beschreef hij zijn getourmenteerde bestaan. ‘Tot nu toe schreef ik om niet kapot te gaan’, meldt hij wanneer hij in 2000 alsnog in de gevangenis belandt.

Net als Termeer legt Klinkhamer gaandeweg zijn motieven bloot en daar is niets verhevens tussen aan te treffen. Dat wil overigens niet zeggen dat de auteur Klinkhamer zich kan meten met Emants. Daar is rasverteller Klinkhamer een te slecht stilist en een te rommelige romancier voor.

Wat zijn boek voor velen onverdraaglijk zal maken is de mate van politieke incorrectheid. Woensdag gehaktdag staat bol van seksisme, racisme en andere sociaal onwenselijke denkbeelden. Klinkhamer doet wat dat betreft denken aan Michel Houellebecq, maar dan zonder knipoog. Net als die Franse schrijver/provocateur kan Klinkhamer overigens verrassend geestig zijn, zoals in de mislukkende pogingen om een nieuwe minnares – ‘het onderwerp kut’ – te vinden. Of als hij denkt dat hij voor Woensdag gehaktdag best eens de P.C. Hooftprijs of de Gouden Strop zou kunnen krijgen.