Coalitie wil zonder pijn snijden in voorziening

De Buitengewone Uitgavenregeling is te populair. Dus te duur. Niet alleen chronisch zieken maken er gebruik van. De coalitie wil bezuinigen. „Ik ben het spoor bijster.”

„De rode draad van dit kabinet is dat mensen die hulp echt nodig hebben die krijgen”, sprak minister Wouter Bos (PvdA, Financiën) gisteren in de Tweede Kamer. Maar is het mogelijk om 650 miljoen euro te bezuinigen op een regeling voor onder meer chronisch zieken en gehandicapten zonder deze meest kwetsbare groep in de samenleving te benadelen?

Deze vraag werd de ministers Bos en Klink (CDA, Volksgezondheid) en hun staatssecretarissen gisteren voorgelegd tijdens een spoeddebat in de Kamer over de Buitengewone Uitgavenregeling. Dat is een fiscale aftrekpost waar onder meer (chronisch) zieken en invaliden gebruik van kunnen maken. Die regeling dreigt, door de komst van nieuwe posten als plastische chirurgie, in 2008 liefst 2 miljard euro te gaan kosten, een vervijfvoudiging in enkele jaren.

In het coalitieakkoord werd vanwege deze toename overeengekomen de Buitengewone Uitgavenregeling te beëindigen en met een decentraal alternatief (via de gemeenten) te komen. Groot was echter de verbazing bij de oppositie toen onlangs bleek dat de coalitie 650 miljoen euro gaat bezuinigen op de regeling. Vooruitlopend op de versobering.

„Ik ben het spoor bijster”, zei Kees Vendrik gisteren, die namens GroenLinks het spoeddebat had aangevraagd. „Hoe ziet de toekomst van deze regeling eruit als u 650 miljoen bezuinigt? Wat betekent dit voor de chronisch zieken en gehandicapten?”

Niet alleen GroenLinks noemde het onacceptabel, dat er zo veel wordt gekort op de ziektekostenregeling zonder dat duidelijk is wat de consequenties daarvan zijn. „U pakt ze. Dit zijn niet de mensen met de sterkste schouders, die zwaardere lasten kunnen dragen’’, zei Kamerlid Rosita Gijlswijk (SP).

Daartegen kwam het CDA in geweer. „Wij staan voor een buitengewoon zorgvuldige omgang met chronisch zieken en gehandicapten. Er komt een nieuwe regeling juist voor die groep, maar níet voor anderen”, zei Pieter Omtzigt (CDA) en doelde op groepen die oneigenlijk gebruik maken van de regeling. Hij kreeg bijval van de andere regeringspartij.

„Het lijkt er verdacht veel op dat ook de hogere inkomens van de regeling profiteren”, zei Paul Tang (PvdA) refererend aan de „exceptionele groei”. Binnen enkele jaren tijd is het aantal huishoudens dat gebruik maakt van de voorziening gestegen van 1 tot 3,4 miljoen. Dat zijn 6,3 miljoen personen ofwel veertig procent van de bevolking. Terwijl Nederland naar schatting 2 tot 2,5 miljoen chronisch zieken en gehandicapten telt.

Tang noemde het buitengewoon treurig, omdat tegelijkertijd blijkt dat de helft van de mensen die recht hebben op de regeling er geen gebruik van maakt. „De PvdA wil niet dat de regeling voor chronisch zieken en gehandicapten wordt afgeschaft. Wij willen dat er een betere regeling komt.”

Dat werd ook onderstreept door minister Bos. „Wij willen een gerichte regeling voor mensen die het het hardst nodig hebben, niet voor drie keer modaal.” Hij rekende voor dat van de 1,35 miljard euro die na de bezuinigingen van de Buitengewone Uitgavenregeling overblijven, 400 miljoen fiscaal beschikbaar is. Van de overige 950 miljoen euro moet een deel terecht komen bij gemeenten en bij andere voorzieningen voor chronisch zieken en gehandicapten.

Maar hoe de nieuwe regeling er precies uit komt te zien, of de zeggenschap voortaan helemaal bij de gemeenten komt te liggen en of het rijk nog betrokken blijft bij regelingen voor chronisch zieken en gehandicapten – op deze vragen bleef Bos het antwoord schuldig. De minister wilde niet vooruitlopen op een kabinetsvoorstel dat in het eerste kwartaal van 2008 zal worden gepresenteerd, want zowel bij Financiën als bij Volksgezondheid Welzijn en Sport wordt gestudeerd op de nieuwe regeling.

In november zal in ieder geval de huidige verantwoordelijke staatssecretaris Jan Kees de Jager (Financiën, CDA) de Tweede Kamer de contouren schetsen van de nieuwe gedecentraliseerde regeling voor louter chronisch zieken en gehandicapten. Als dan blijkt dat de koopkracht voor deze groepen niet behouden blijft, „zullen wij als eerste reageren om dit ongedaan te maken”, stelde Kamerlid Ernst Cramer (ChristenUnie), de derde coalitiepartij.

De oppositie was teleurgesteld. „We hebben geen beeld gekregen van de nieuwe regeling”, stelde Vendrik vast, die de regering in een motie vroeg om nog deze maand met een nieuwe regeling buitengewone uitgaven te komen waarin chronisch zieken en gehandicapten er niet op achteruit gaan. Frans Weekers (VVD) noemde de gang van zaken „onacceptabel”. „De buitengewone uitgaven worden gezien als een grabbelton om andere dingen te financieren.” De regeling mag volgens Weekers niet worden afgeschaft „voordat we weten hoe een nieuwe voorziening voor de chronisch zieken en gehandicapten eruit ziet.”