Wet inburgering ‘wangedrocht’

Margo Vliegenthart, die tot november de belangen behartigt van scholen met een inburgerings-cursus, vindt de wet te ingewikkeld. „Roc’s krijgen het moeilijk.”

Margo Vliegenthart Foto WFA WFA00:MARGO VLIEGENTHART:ROTTERDAM;10FEB2007***ARCHIEFFOTO 01OKT2006***- Margo Vliegenthart (PvdA) wordt genoemd als mogelijke bewindspersoon in het kabinet Balkenende IV. Vliegenthart was eerder staatssecretaris en is nu voorzitter van de MBO-raad. WFA/dh/str. Dirk Hol WFA

Inburgeren is te ingewikkeld. Veel te weinig vreemdelingen die moeten inburgeren doen de cursus. Het kabinet wil dat 60.000 mensen per jaar het inburgeringsexamen afleggen. In totaal telt Nederland ongeveer 250.000 mensen die onder de nieuwe Wet inburgering, die begin dit jaar van kracht werd, ‘mogelijk inburgeringsplichtig zijn’. De bureaucratie die de nieuwe wet met zich meebrengt, met name voor gemeenten, is de belangrijkste reden voor de mislukking. Voorzitter Margo Vliegenthart van de overkoepelende organisaties van de roc’s – de MBO-raad – die veel inburgeringscursussen verzorgen, noemde de nieuwe wet een „wangedrocht”.

Wat is er mis met die wet?

„Die is veel te ingewikkeld. Die wet onderscheidt vele verschillende groepen inburgeraars. Immigranten die nog geen Nederlands paspoort hebben, allochtone vrouwen die kinderen opvoeden, mensen die onvoldoende Nederlands spreken maar wel een baan hebben etcetera. Elke doelgroep moet weer anders worden behandeld. Het is voor gemeenten een enorme klus om erachter te komen in welke categorie de inburgeraar valt en of ze een cursus op kosten van de gemeenten kunnen aanbieden of dat de inburgeraar de cursus zelf moet zoeken en betalen.”

Melden de inburgeraars zich niet zelf voor de cursus, zoals het kabinet verwachtte?

„Als de gemeente de cursus betaalt, dan kost dat de inburgeraar een eigen bijdrage van 270 euro. Als de inburgeraar de cursus zelf moet betalen kost dat ten minste 3.000 euro. Voor dat bedrag kan een lening worden afgesloten bij de IB-Groep (die ook de studiefinanciering regelt, red.). De IB-Groep verstrekte dit jaar slechts 330 leningen. Die lening wordt kwijtgescholden als het examen is behaald. Maar veel inburgeraars schatten in dat ze het examen niet halen. Voor analfabeten is het bijvoorbeeld bijzonder pittig. Ze vinden het risico te groot.”

Maar dan krijgen ze toch een boete?

„Ja, maar pas na drie en nog een keer na vijf jaar. Het gaat om een paar honderd euro. Dat is beter te behappen dan een lening van 3.000 euro, redeneren ze.”

Maar er zullen toch ook mensen zijn die graag willen inburgeren?

„Onder de oude wet werden mensen gewoon in de wijk geworven en kregen een cursus in bijvoorbeeld het buurthuis. Naast het examen dat er nu behaald moet worden, wat een belemmering is voor verschillende groepen, is het cursusaanbod enorm gedifferentieerd. Elke doelgroep een eigen cursus. Maar dat betekent dat mensen vaak een stuk moeten reizen voor de cursus. Een Marokkaanse moeder met vier kinderen die ze naar school moet brengen en moet halen, haakt dan snel af.”

Minister Ella Vogelaar (Integratie, PvdA) kondigde deze week aan dat ze de inburgering gaat versimpelen. Zal dat helpen?

„Zeer. De wet is een wangedrocht, een schoolvoorbeeld van systeemdenken. Gemeenten mogen vanaf 1 november álle inburgeraars een aanbod doen. Dan hoeven ze dus per persoon uit te zoeken tot welke doelgroep hij of zij behoort. Je moet denken vanuit de inburgeraars.”

Gisteren eiste een meerderheid in de Tweede Kamer dat de roc’s verzekerd worden van voldoende deelnemers aan taalcursussen.

„Zijn we blij mee. Evenals met de toezegging van minister Vogelaar om de wet te versimpelen.”

Probleem opgelost?

„De MBO-Raad heeft een peiling gehouden onder acht grote roc’s. Een van die scholen had onder de oude wet gemiddeld 1.600 inburgeraars tussen 1 april en 1 oktober; dit jaar waren het er 8. We hebben berekend dat de roc’s dit jaar voor 90 miljoen euro aan nieuwe cursisten binnen hadden moeten krijgen. Daarvoor zijn contracten afgesloten met gemeenten. Maar er komen maar voor maximaal 10 miljoen euro inburgeraars binnen. Dat betekent een enorme strop van ruim 80 miljoen. Hun inburgeringstrajecten hebben een jaar lang leeggestaan. Wij willen dat de gemeenten gaan betalen, anders gaan er roc’s omvallen. Met name roc’s in de Randstad, die op veel inburgeraars hadden gerekend, krijgen het moeilijk.”

Onder de nieuwe wet mogen ook particuliere bedrijven inburgeringscursussen aanbieden. Lukt dat wel?

„Zij hebben dezelfde problemen. Maar voor deze bedrijven is de inburgering meestal niet de hoofdmoot. Ze richten zich op één specifieke groep. Roc’s vaak op alles. Die hebben een groter aanbod en voelen de pijn dus ook sterker.”