Hoe de Koude Oorlog verdween

Eduard Sjevardnadze, oud-minister van Buitenlandse zaken van de Sovjet-Unie, heeft zijn memoires geschreven. In Frankfurt haalde hij herinneringen op met oude vriend Genscher.

Het was liefde op het eerste gezicht, in elk geval diplomatieke liefde op het eerste gezicht – twintig jaar geleden. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Hans-Dietrich Genscher ontmoette zijn nieuwe ambtgenoot van de Sovjet-Unie: „Ik zag een tamelijk jonge kerel op me afkomen. Hij ging zitten en zei: vertelt u me eens, hoe ziet u de toekomst van de wereld. Zelf ben ik nieuw in dit vak.”

De anekdote werd gisteren opgehaald op de Frankfurter Buchmesse, waar de memoires ten doop werden gehouden van Eduard Sjevardnadze, minister van Buitenlandse Zaken tijdens Gorbatsjovs perestrojka en later president van Georgië. De presentatie van het boek valt in een periode waarin biografieën en memoires in Duitsland een hausse beleven; een dag eerder rukte de pers massaal uit voor deel één van de memoires van Joschka Fischer, oudminister van Buitenlandse Zaken.

Genscher (80) en Sjevardnadze (79) zaten keuvelend naast elkaar als oudere mannen die herinneringen ophaalden aan de tijd dat zij nog jongens waren. Jongens die de wereld veranderden. Daarbij ging het vooral om het einde van de Koude Oorlog, de eenwording van Duitsland en de hoofdrol die de twee heren in dat proces speelden. Sjevardnadze werd niet gehinderd door valse bescheidenheid: „De eenwording was natuurlijk iets waar de president en de minister van Buitenlandse zaken iets over te zeggen hadden. Gorbatsjov had er geen heel precieze gedachten over. Na een gesprek met Hans-Dietrich ben ik naar hem toegegaan. Ik heb hem gezegd dat wij ons daar niet tegen moesten verzetten. Die aanbeveling heeft hij overgenomen.” De rest was geschiedenis.

Veel minder aandacht ging bij de presentatie uit naar Sjevardnadzes periode als president van Georgie. Hij overleefde een aanslag op zijn leven en moest het veld ruimen na de revolutie in 2003. „Ook in moeilijke perioden heb ik altijd veel aan mijn vriend Eduard moeten denken”, zei Genscher. Sjevardnadze zelf gaf aan in het boek (dat met een inleiding van Genscher onder de titel Als der Eiserne Vorhang zerriss is verschenen bij Peter W. Metzler Verlag) ook uitgebreid te schrijven over de fouten die hij in de loop van zijn carrière had gemaakt. Hij toonde zich bezorgd over polarisatie tussen Rusland en het westen en hij waarschuwde voor een nieuwe Koude Oorlog: „Anders zien Hans-Dietrich en ik ons genoodzaakt toch weer de politiek in te gaan.” De jongens leken daar eigenlijk best zin in te hebben.