Groenink stond keer op keer met lege handen

Rijkman Groenink moest buigen voor de macht van de aandeelhouders. Maar zijn verzet tegen een overname van ABN Amro leverde hun het meeste op.

Als een handelsreiziger toerde hij door Europa. Rijkman Groenink zocht een deal: de grote fusie of overname die ABN Amro’s positie in Europa veilig zou stellen.

Juist vanwege zijn soms brutale, ongewone aanpak en dadendrang hadden de commissarissen eind 1999 aan hem de voorkeur gegeven als bestuursvoorzitter van de grootste Nederlandse bank.

Nu trekt Groenink (58) aan het kortste eind en winnen de aandeelhouders van ABN Amro. Zij krijgen – dankzij een koersstijging van 24 naar 38 euro in negen maanden – samen zo’n 25 miljard euro extra. Ondanks, of misschien wel dankzij Groeninks maandenlange verzet tegen de overname door het consortium van Royal Bank of Scotland, Santander en Fortis, dat ABN Amro nu definitief gaat opbreken.

„We waren elke week wel in een Europese stad om te praten over samenwerking”, vertelde hij in april aan zijn aandeelhouders.

Maar keer op keer kwam hij met lege handen thuis. Zeker een tiental banken had hij gepolst, maar niemand wilde, evenmin als ABN Amro zelf op dat moment, overgenomen worden – ook al zou het als een ‘fusie’ worden verkocht.

In 1998 was de overname van de Belgische Generale Bank onder zijn leiding geflopt (Fortis won). Maar in 2005 had hij alle tegenwerkingen tot op het hoogste niveau van bankpresident Fazio overwonnen. ABN nam als eerste buitenlander een grote Italiaanse bank over. De strijd om de macht bij Antonveneta veranderde de Europese bankenmarkt. Zoals de strijd om ABN dat nu ook doet.

Zonder resultaat in Europa zocht hij het begin dit jaar op een kilometer van huis: bij ING, tevens ABN Amro’s grootste aandeelhouder. Ook dat mislukte.

[Vervolg GROENINK: pagina 15]

GROENINK

Branie is deel van Groeninks handelsmerk

[Vervolg van pagina 1] Later kon hij zich nog druk maken om de kortzichtigheid van ING. Het was een deal waar iedereen zich zó achter had kunnen scharen: een Nederlandse kampioen, Den Haag en De Nederlandsche Bank zouden verrukt zijn. Toen kwam de Britse bank Barclays aan bod, die ABN Amro (exclusief de Amerikaanse dochter LaSalle) bijeen zou houden, mét hoofdkantoor in Amsterdam.

Barclays’ bod bleek te laag. De nieuwe eigenaar is nu een gelegenheidscombinatie die ABN Amro gaat opbreken. Op de dag van de eerstvolgende aandeelhoudersvergadering waar de nieuwe eigenaren hun mensen benoemen in de top van de bank vertrekt Groenink.

Hij werkte in zijn leven maar voor één baas. Eerst Amro Bank. Na de fusie met ABN bij ABN Amro, vanaf begin 2000 als bestuursvoorzitter. Samen 33 jaar.

Als kleine aandeelhouder met een respectabel pakket deelt hij in de koerswinst die beleggers maken op de verkoop. Zijn aandelen- en optiepakket levert minimaal zo’n 14 miljoen euro op, misschien meer als de commissarissen besluiten dat de waarde van alle toegezegde aandelen en opties volledig geïncasseerd mag worden.

Tegen de critici die hem in reactie op dat bedrag als geldwolf bestempelden, had hij een simpel verweer. Zijn keus voor een overname door Barclays leverde hem als belegger minder op dan het hogere bod ter waarde van 70 miljard euro van het trio.

Net als zijn grote, maar jongere tegenstrever van de afgelopen maanden, directeur Peter Paul de Vries van de Vereniging van effectenbezitters (VEB), die 1 oktober afscheid nam, moet Groenink (1949) een nieuw leven beginnen. Om te beginnen: herstellen van zijn blindedarmoperatie.

Groeninks optredens in de twee rechtszaken die de VEB tegen ABN Amro aanspande markeerden de wijzigingen in de stemming: van afwijzing en woede naar berusting en acceptatie. Het was ons niet vergund, zei hij in een interview.

In de eerste rechtszaak om de verkoop van de Amerikaanse dochter LaSalle was Groenink gespannen en onbenaderbaar, met een vurige oproep in zijn slotwoord om ABN Amro uit de klauwen van de speculanten te houden. In de tweede zaak om een onderzoek naar wanbeleid van de banktop was hij ontspannen, stond hij aan de lopende band journalisten te woord en besprak hij vrijmoedig de biedingsstrijd.

Zijn opmerkingen over een verwachte koersval van Fortis, een van de bieders in het consortium dat ABN Amro zou overnemen en opbreken, stond de volgende dag op de voorpagina van Het Financieele Dagblad. Iedereen viel over Groenink heen. Zoals dat in het verleden wel vaker gebeurde als hij in de hitte van onderhandelingen over bijvoorbeeld een noodkrediet een grapje maakte dat verkeerd viel. Branie is deel van zijn handelsmerk. Op ABN Amro’s jaarlijkse mediaborrel begon hij zelf over zijn plaats op de ranglijst van topmanagers die Kerst niet zouden halen.

Na zijn opmerkingen over de Fortis-koers belden twee toplieden van Royal Bank of Scotland los van elkaar Groeninks baas, president-commissaris Arthur Martinez. De eerste man van Fortis, Jean-Paul Votron, belde meermalen met ABN Amro-onderhandelaar Wilco Jiskoot en mailde met Groenink. Iedereen was kwaad dat Groenink zich niet had gehouden aan hun interpretatie van de toezegging dat de ABN Amro-top neutraal zou zijn in de biedingsstrijd. Uiteindelijk vond iedereen zich in een persbericht dat hij niet goed was geciteerd. Wat feitelijk onjuist was.

Ook de lichaamstaal verraadde toen dat Groenink de draai gemaakt had naar het ondenkbare, maar onafwendbare. ABN Amro zou verkocht worden aan partijen die hij niet wilde. Hij moest nu zorgen dat de werknemers aan de slag bleven en klanten niet wegliepen. In de cijfers die ABN Amro tot nu toe bekend heeft gemaakt is geen terugval van zaken zichtbaar.

Als verliezer neemt hij straks afscheid. Volgende week krijgen de aandeelhouders hun geld: 38 euro, 60 procent winst in negen maanden. Het bod van Barclays dwong het consortium tot een hoger bod. Zo’n koerssprong maakt een topman kandidaat voor dé Nederlandse beleggersprijs, het Blauwe Bord van de VEB. Maar dit is niet Groeninks jaar. De Vries maakt meer kans.