Armeense genocide splijt VS en Turkije

Turkije is woedend over de Amerikaanse resolutie die gisteren de moord op Armeniërs genocide noemde. De VS zijn steeds minder bondgenoot.

De Amerikaanse vlag staat vandaag naast de Turkse op de website van Hürriyet. „Komt er een einde aan honderd jaar partnerschap?” vraagt de Turkse krant zich af.

Iedereen in Turkije weet wat Hürriyet bedoelt: de Amerikaanse resolutie waarin de dood van 1,5 miljoen Armeniërs in 1915-1917, aan het einde van het Ottomaanse Rijk, als genocide wordt bestempeld. De commissie Buitenlandse Zaken van het Huis van Afgevaardigden in Washington nam gisteren ondanks zware tegendruk van president Bush die resolutie aan. Het is nu de vraag of de woedende Turkse reacties en verdere druk van de Amerikaanse regering Huis-voorzitter Nancy Pelosi ervan zullen weerhouden de resolutie ook in het voltallige Huis in stemming te brengen.

De uitslag van de stemming kwam niet als een verrassing, vandaar dat de Turkse reactie snel kwam. De regering noemde de resolutie „onverantwoordelijk” en waarschuwde dat zij het „strategisch partnerschap zal bemoeilijken”. President Abdullah Gül zei dat „sommige politici in de Verenigde Staten opnieuw belangrijke zaken hebben opgeofferd voor kleingeestige binnenlands-politieke overwegingen”, zei hij. Daarbij doelde hij op de activiteiten van de Armeense lobby in de Verenigde Staten die, aldus de Turkse regering, achter de resolutie zit. „Het is onacceptabel dat de Turkse natie beschuldigd wordt van iets wat nooit in de geschiedenis heeft plaatsgehad”, liet het ministerie van Buitenlandse Zaken in Ankara weten.

Dat waren allemaal nog beleefde, zij het keiharde woorden. Dat er in Turkije ook nog andersoortige reacties tegen bijvoorbeeld Amerikaanse toeristen zouden kunnen plaatshebben, sluit de Amerikaanse ambassade in Ankara niet uit: zij maande in Turkije verblijvende Amerikanen voorzichtig te zijn en op afstand te blijven van samenscholingen.

Wat Turkije buitengemeen steekt, is dat Amerikaanse politici Ankara de les denken te kunnen lezen terwijl Amerikanen zelf zich in Turkse ogen in het naburige Irak keer op keer onmenselijk gedragen en internationale wetten schenden. Volgens opiniepeilingen beschouwt zo’n 80 procent van de Turkse bevolking zichzelf inmiddels als anti-Amerikaans.

De roman Storm van Metaal die beschrijft hoe het Amerikaanse leger Turkije probeert te bezetten, was in 2005 de hit van het jaar. Ook de film Vallei van de Wolven, de grootste kaskraker uit de Turkse geschiedenis, sprak duidelijke taal hoe de VS door de Turkse opinie worden gezien: Sam, een verwijzing naar Uncle Sam, is de kwade genius van de rolprent. In ongeveer elke Turkse bioscoop werd er geklapt als de koene Turkse hoofdfiguur aan het einde van de film Sam een dolk in het hart steekt.

[Vervolg TURKIJE: pagina 5]

TURKIJE

Turken al kwaad op VS om PKK

[Vervolg van pagina 1] De Amerikaanse resolutie komt op een moment dat Turkije in diepe rouw is over de dood van 13 militairen, die zondag in Sirnak door strijders van de Koerdisch-extremistische PKK werden gedood. Veel Turken houden de Verenigde Staten medeverantwoordelijk voor dat drama om de simpele reden dat Washington, dat toch veel te zeggen heeft in Irak, de afgelopen jaren niets heeft ondernomen om de Koerdische autoriteiten te dwingen de PKK-strijders in Noord-Irak aan te pakken.

Hoe koel de atmosfeer tussen Washington en Ankara is, bleek gisteravond toen premier Erdogan op de Turkse televisie inging op de Amerikaanse bezwaren tegen een eventuele Turkse militaire operatie in Noord-Irak. „Als je tegen [het terrorisme van de PKK, red.] bent, zeg dat dan en doe wat noodzakelijk is [in Noord-Irak]. Zo niet, laat ons het dan doen”, zei de Turkse premier.

De komende dagen zal blijken hoe hoog de emoties in Turkije over het Amerikaanse besluit zullen oplopen. Toen in Frankrijk in 2006 een wet aanvaardde die ontkenning van de Armeense genocide strafbaar stelde, zetten de Turkse autoriteiten enige weken oproerpolitie neer bij het Franse consulaat in Istanbul. Het Turkse leger verbrak de contacten met de strijdmacht in Frankrijk, een situatie die nog steeds van kracht is.

Als Turkije de Verenigde Staten keihard wil aanpakken, kan het de Amerikanen bijvoorbeeld het gebruik van de luchtmachtbasis Incirlik ontzeggen. Volgens Amerikaanse schattingen komt ongeveer zeventig procent van alle Amerikaanse vracht die bestemd is voor Irak, via Turkije.