‘Viva la coca!’, of juist helemaal niet...

Van Goedemorgen Nederland tot Pauw & Witteman beheerste gisteren één enkel nieuwsfeit de beeldbuis: de vierde niet-natuurlijke dood van een getuige in het proces tegen Willem Holleeder. Probleem vormde wel dat niemand nog kon vertellen waaraan voormalig advocaat Bram Zeegers dan wel overleden was en al helemaal niet waarom. Eigenlijk was er nauwelijks nieuws, dus werd het weer eens zo’n dag waarop je als actueel televisieprogramma je toevlucht moet nemen tot noodgrepen.

Daar zaten wel enkele originele bij. Omdat de presentator van RTL Boulevard, Winston Gerschtanowitz, de overbuurman van Zeegers in de Amsterdamse De Lairessestraat bleek te zijn, had hij met zijn eigen videocamera impressies opgenomen van dranghekken en mannen in witte pakken. Eén Vandaag (TROS) ging nog een stapje verder door zijn licht op te steken bij passanten van de politieafzetting. Die wisten natuurlijk precies hoe de vork in de steel zat en betreurden, naar aloude gewoonte in straatinterviews op de plaats delict, dat het nu allemaal wel heel dichtbij kwam.

Een betere strategie vormt het ondervragen van andere journalisten die er meer verstand van hebben dan de redacteur van dienst. Kwantitatief kampioen van dit gezelschap was Harry Lensink (Vrij Nederland). Slechtste vraag aan hem kwam van Margriet van der Linden bij Het Gesprek: of hij er nu geen spijt van had dat zijn blad een foto van Zeegers had gepubliceerd, tegen diens zin. Alsof een leverancier van opzettelijk vervuilde drugs in VN had moeten naslaan hoe zijn doelwit eruit zag.

Na Lensink bestond de topvijf van collega-deskundigen uit Gerlof Leistra (Elsevier), Marian Husken (Vrij Nederland), John van den Heuvel (De Telegraaf) en Paul Vugts (Het Parool). Het best af zijn natuurlijk de programma’s die zelf een gespecialiseerde redacteur voor holleederiana hebben vrijgemaakt. Op zo’n dag hebben het NOS Journaal met Lex Runderkamp en Nova met Siem Eikelenboom een natuurlijke voorsprong. Eikelenboom vind ik een echte aanwinst, omdat hij unieke feitjes uit de mouw schudt, zoals dat Zeegers een hekel had aan drugs.

Er waren ook bewegende archiefbeelden, die nu veilig uit de kast getrokken konden worden. Bijna iedereen vertoonde een video van burgerjournalistiek-site Starreporter.nl, waarop Bram Zeegers te zien is tijdens de begrafenis van zijn vriend Wim Endstra. Zelfs zijn trotse loopje wordt een informatieve snipper.

„Viva la coca!”, riep in een heel ander oud nieuwsbeeld Evo Morales, de huidige president van Bolivia, tijdens een demonstratie met andere cocaboeren. Het was te zien in de documentaire Looking for the Revolution van de Argentijn Rodrigo Vázquez, uitgezonden in de internationale serie Why Democracy? Vázquez volgde over een periode van vele jaren de stembusrevolutie in Bolivia, die voor het eerst in Latijns-Amerika een inheemse president aan de macht bracht. De nadruk lag daarbij op enkele voorvechters van vrouwenrechten in Morales’ partij, die door hun achterban beschimpt worden, wanneer ze er niet in slagen om de verkiezingsbeloftes waar te maken. Ook navolgers van Che Guevara verslikken zich in hun sociale omwenteling, zo blijkt in deze fraaie, genuanceerde documentaire.

Die Week van de Democratie lijkt door geen van de publieke omroepen in omringende landen zo serieus te worden genomen als bij ons. Er is zelfs sprake van enige overkill. Het kostte me moeite om rond middernacht ook nog eens te kijken naar een Ierse documentaire over de mislukte staatsgreep in april 2002 tegen de Venezolaanse president Hugo Chávez, ook al was die minder gelaagde, spannende film de moeite waard.

Alleen al de kwaliteit van de documentaires maakt die Week van de Democratie interessant. Maar ook daar wordt op een kluitje gevoetbald.

Kijk ook op nrc.nl/beeldenstorm