Verzwijg de stroopwafelfase

Volgens het CWI vindt een kwart van de sollicitanten dat liegen in een cv moet kunnen. Maar werkgevers zijn ook niet altijd eerlijk.

Voormalig LPF-leider Mat Herben valt in 2002 na een publicatie in Vrij Nederland genadeloos door de mand. In zijn cv schermt hij met referenten, die nog nooit van hem hebben gehoord. Zijn politieke carrière dikt hij aan door onterecht te melden dat D66 in Montfoort hem heeft gevraagd als lijsttrekker. Voor een andere partij, Leefbaar Montfoort, is Herben volgens zijn cv lijstduwer geweest. De voorzitter van die partij zegt later in een interview Herben alleen van televisie te kennen.

Mat Herben is niet de enige die onwaarheden vertelt in zijn sollicitatiebrief of cv. Integendeel. Uit onderzoek van recherchebureaus, gespecialiseerd in het controleren van cv’s, blijkt dat de meerderheid van de sollicitanten (60 procent) zich schuldig maakt aan het overdrijven op hun cv. Eenvierde zou zelfs bedriegen: het verzinnen van studies en referenties of het kopen van diploma’s. Uit recent onderzoek van het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI) blijkt dat ruim één op de vier sollicitanten vindt dat liegen in een cv moet kunnen, als dat de kans op een baan vergroot.

„Schandalig”, vindt managementjournalist Geerhard Bolte, die voor zijn sollicitatiehandboek Functie: sollicitant veel sprak met zowel werkgevers als werknemers over sollicitaties. „Bij elkaar gelogen brieven en cv’s zijn tegenwoordig meer gemeengoed dan uitzondering”, zegt Bolte. „Het is gebruikelijk dat iedereen de boel belazert. Een schande. En in deze economisch gunstige tijden totaal niet nodig.”

Karina Ahles is hoofd verificatie van het bedrijf Een Streepje Voor, dat in opdracht van werkgevers cv’s van sollicitanten controleert op echtheid. „Echt detectivewerk”, noemt ze het. Referenten worden nagebeld, diploma’s gecontroleerd en werkervaring nagetrokken. „We bekijken of sollicitanten de potentie hebben om te liegen”, vertelt Ahles.

Hoewel sollicitanten altijd vooraf een verklaring tekenen, waarin ze toestemming geven voor een cv-check, vindt Ahles nog onjuiste informatie in 40 procent van de brieven. Dat is vaak niet eens nodig, aldus Ahles. „Soms verzinnen mbo’ers een hbo-opleiding terwijl ze solliciteren voor een mbo-functie. In deze economische tijd is liegen sowieso helemaal niet nodig.”

Maar hoe definieer je leugens? Er blijkt een dunne scheidslijn te liggen tussen waar en onwaar. Liegt een sollicitant die zegt een hbo-opleiding te hebben gevolgd, als hij niet erbij vermeldt dat hij deze studie niet heeft afgemaakt? Hij zet er tenslotte ook niet bij dat hij die wél afgerond heeft. „Sollicitanten zijn vooral creatief met de waarheid”, zegt Ahles. „Een niet-afgeronde studie verzwijgen vind ik liegen, maar het zijn uiteindelijk de werkgevers zelf die de zwaarte van de leugen wegen. Bij iemand die filiaalleider claimt te zijn geweest, terwijl hij in werkelijkheid soms inviel voor zijn baas, knijpen werkgevers vaak toch een oogje toe.”

Pascalle Hijl, recruiter van uitzendbureau Tempo Team, zegt het verfraaien van een cv vaak wel te kunnen begrijpen, maar liegen onacceptabel te vinden. „Op gaten in cv’s haken we in tijdens een telefonische screening, en zo komt de waarheid al snel boven.”

Volgens Bolte zijn het gedeeltelijk de werkgevers zelf die de leugens in de hand werken. „Een cv wordt binnen enkele seconden gescand. Zodra werkgevers het woord werkloos tegenkomen gaan de alarmbellen rinkelen. Tegenwoordig schakelen bedrijven zelfs computerprogramma’s in die brieven scannen en op basis van woorden als ‘uitkering’ meteen al naar de prullenbak verwijzen.”

Werkgevers moeten volgens Bolte meer naar zichzelf kijken. „Kijk eens naar een gemiddelde vacature in de krant. Staat daar altijd de waarheid in? Er worden vaak gouden bergen beloofd, maar ik vraag me af of de werkomgeving echt altijd zo ‘stimulerend’ is. Reken maar niet dat er in een vacature staat dat je een dictatoriale baas kan verwachten. Als werkgevers brieven zo kritisch benaderen, moeten ze ook eens wat beter naar hun eigen vacatureteksten kijken.”

En de sollicitant? Die moet volgens Bolte de boel nooit belazeren, maar mag in zijn brief de waarheid best een beetje verhullen. „Als je negen maanden niks meer hebt gedaan dan in bed liggen zappen en stroopwafels eten, is het moeilijk daar in je cv niet over te liegen”, zegt Bolte. „Als je werkloos bent geweest, hou dat dan vaag. Gebruik het sollicitatiegesprek om zo vlug mogelijk de hele waarheid te vertellen. Dat levert pluspunten op.”

Is liegen in een sollicitatiebrief geoorloofd? Praat mee op nrc.nl/discussie, en lees meer over beroemde cv-leugenaars