Turkije klaar voor inval in Noord-Irak

Koerdische rebellen doodden zondag 13 Turkse militairen in Oost-Turkije.

Ankara dreigt nu Noord-Irak binnen te vallen. De EU en de VS zijn daarop tegen.

De dood van dertien Turkse commando’s in een hinderlaag van de Koerdische Arbeiderspartij (PKK) is in Turkije aangekomen als een mokerslag. Op de website van het dagblad Hürriyet staan foto’s van de militairen die zondag in Sirnak in Oost-Turkije werden gedood. Sommigen van hen zien er nog zo jongensachtig uit dat, als zij in het burgerleven in een auto gereden zouden hebben, de Turkse politie hen zou aanhouden om te controleren of zij wel oud genoeg waren om een rijbewijs te hebben. Een van hen was net getrouwd. Zijn trouwfoto staat in de galerij: zijn bruid glimlacht, maar na zondag is haar leven, na niet meer dan twee maanden huwelijk, verwoest. Het zijn beelden die Turkije door het diepst van zijn ziel snijden.

In Turkije is daardoor de druk toegenomen voor een grote operatie in Noord-Irak, waar de PKK bases heeft. Het autonome Koerdische bewind in Noord-Irak doet daar niets tegen.

De vraag is: hoe lang duurt het nog voordat de Turkse regering Noord-Irak binnenvalt?

Maanden geleden al liet de hoogste Turkse militair, generaal Büyükanit, weten dat de tijd voor een inval in Noord-Irak gekomen was. Premier Erdogan legde zijn eisen toen nog naast zich neer. Maar gisteren, een dag na een topoverleg in Ankara waaraan behalve president Gül ook premier Erdogan en Büyükanit deelnamen, gaf Ankara de opdracht „alle voorbereidingen te treffen, inclusief zonodig een grensoverschrijdende operatie” tegen „Koerdische separatisten” in Noord-Irak. Volgens de Turkse CNN zal de regerende AK-partij zo snel mogelijk toestemming vragen aan het parlement voor een grote invasie in Noord-Irak.

Erdogan beseft dat daar grote kosten aan verbonden zijn. Het gebied is bergachtig, dus militair gezien is een guerrillagroep moeilijk te verslaan. Een inval zou de toch al broze relatie met de VS zwaar onder druk zetten en die met buurland Irak tot het nulpunt reduceren.

De Europese Unie, waar Turkije lid van wil worden, zou zo’n inval veroordelen. Tegenstanders van het Turkse lidmaatschap zouden een inval kunnen gebruiken om de Turkse kandidatuur te torpederen.

Erdogan begon al eerder, mede gezien de kosten, een diplomatiek offensief. Twee weken geleden sloot Ankara een akkoord met Irak. Maar dat pact liet zien hoe moeilijk het is voor Turkije om via diplomatieke weg de PKK aan te pakken. Ankara eiste een clausule die het Turkse leger in staat zou stellen PKK-strijders vanuit Turkije over de grens in Irak te achtervolgen. Maar Irak weigerde daarmee in te stemmen. Een Turkse tv-zender plaatste de tekst ‘Barzani heeft gewonnen’ in het beeldscherm bij een discussieprogramma over het akkoord. Barzani, president van de Iraakse Koerdische autonomie, is geen voorstander van harde actie tegen de PKK.

Maar ook de VS laten Turkije in de kou staan. Na elk nieuw incident veroordeelt Washington de PKK, maar concrete actie hebben de VS in Irak nog niet ondernomen. Turkije is dan wel een NAVO-bondgenoot, maar daar staat tegenover dat de Iraakse Koerden de belangrijkste vrienden zijn van de Amerikanen in Irak.

Zo boekte Turkije niet of nauwelijks diplomatieke vooruitgang. Maar elke dag neemt de woede van de publieke opinie toe. Zeker na zondag is het de vraag hoe lang de Turkse regering die roep om actie nog kan negeren.

Op elf september van dit jaar werd in Ankara op een parkeerplaats een voertuig gevonden dat vol zat met explosief materiaal. Ankara ontsnapte aan een ramp, liet de gouverneur na de vondst weten. De Turkse autoriteiten gaan er van uit dat de verijdelde aanslag de handtekening droeg van de PKK. Deze week worden de dertien militairen begraven. Opnieuw hartverscheurende beelden op de Turkse televisie, die de druk op Ankara om in te grijpen alleen maar zullen doen toenemen.