Prep camp moet werklust opwekken

Jeugdminister Rouvoet wil in het hele land prep camps voor onhandelbare jongeren hebben. Voor de nodige dwangmaatregelen wordt gezorgd.

Een 16-jarig Tilburgs meisje dat een jaar geleden in de criminaliteit verstrikt dreigde te raken, mag binnenkort haar strenge heropvoedingskamp of prep camp verlaten. De „laatste kans” die zij bij het project Crossroads kreeg, heeft zij gegrepen. Zou ze het straffe programma op haar campus niet hebben volgehouden –- zo wist ze – dan wachtte haar de gevangens. Het meisje zette door en is de eerste van haar lichting die een diploma haalt. Binnenkort gaat ze als kapster werken.

Morgen bespreekt minister Rouvoet (Jeugd en Gezin, ChistenUnie) in de Tweede Kamer zijn plan om de komende vier jaar het hele land te voorzien van prep camps voor probleemjongeren zoals het Tilburgse meisje. Crossroads in Tilburg geldt als een van de voorlopers. Rouvoet wil in 2011 „een landelijk dekkend netwerk van campussen” voor jongeren tussen de 12 en 23 jaar die op een normale manier niet aan het werk of een opleiding te krijgen zijn; de zogheten „onwillige jongeren”.

Op de campus worden deze probleemjongeren, die nu soms uit verveling hele wijken terroriseren, naar een baan of school geleid. Ze wennen er aan een een strak dagritme en lange „werkdagen”. De bedoeling is dat ze weinig tijd over houden om rotzooi te schoppen en minder vatbaar zijn voor negatieve invloeden uit hun omgeving.

Heropvoedingskampen, prep(aration) camps, opvoedingsinternaten, drilkazernes, strafkampen, tuchtscholen of campussen. Jarenlang doken er in politiek Den Haag onder verschillende namen plannen op om hopeloze jongeren zonder strafblad op speciale locaties discipline, werklust of leergierigheid bij te brengen. Meestal waren het stoere luchtballonnen. De plannen bleken juridisch onhaalbaar omdat burgers niet van hun vrijheid mogen worden beroofd als ze geen strafbare feiten hebben gepleegd.

Crossroads in Tilburg begeleidt dan ook voornamelijk jongeren met een strafblad, op last van de kinderrechter. Maar aan het project doen ook jongeren mee die op het punt staan naar de criminaliteit af te glijden. Zij hebben nog geen strafbare feiten gepleegd. Niemand kan deze jongeren verplichten mee te doen.

„Uitgangspunt van de campussen is dat jongeren er vrijwillig heen gaan”, zegt Rouvoet. „Maar dat zal voor een aantal onvoldoende zijn.” In dat geval heeft de overheid twee dwangmethoden. Zo heeft het kabinet zich een leerwerk-plicht voorgenomen voor jongeren tot 27 jaar. Wie niet leert of werkt, kan dan een uitkering worden ontzegd, tenzij hij naar zo’n campus gaat. Ook krijgen burgemeesters met het wetsvoorstel bij extreme overlast grotere bevoegdheden om probleemjongeren bij de kladden te grijpen. Rouvoet onderzoekt of er aanvullende wetgeving nodig is.

Naar schatting komen er jaarlijks duizenden jongeren in aanmerking voor de opvoedkampen waarvoor tot 2011 een bedrag van 20 miljoen euro is gereserveerd. Het is een bescheiden bedrag gezien de kosten van een plaats in een prep camp. Die worden geschat op 40.000 euro per jongere per jaar. De duur van een verblijf op een campus varieert van vier maanden tot anderhalf jaar. Crossroads biedt begeleiding aan niet meer dan vijftien jongeren en is daar de komende drie jaar al meer dan twee miljoen euro aan kwijt.

In het land zijn nog acht andere experimenten met prep camps. Ze zijn voornamelijk gericht op jongeren die nog niet met justitie in aanraking zijn geweest. Bij slechts één, in de Friese gemeente Gaasterlân-Sleat, blijven de jongeren op de campus overnachten. Op de andere proefcampussen gaan de jongeren elke avond weer naar huis.

Het Rotterdamse experiment van Horizon stoomt 81 jongeren in levensechte minibedrijfjes klaar voor de arbeidsmarkt . Zij worden de hele dag onderworpen aan „een strak maar aantrekkelijk” lesprogramma dat na een jaar concrete perspectieven biedt op werk. Komen de leerlingen niet opdagen, dan worden ze met een busje opgehaald. Jeugdzorgmedewerkers sleuren ze dan bijna eigenhandig uit bed. Ook de ouders worden volgens Hans du Prie van Horizon „voortdurend en niet zachtzinnig” op hun verantwoordelijkheid gewezen.

De betrokkenheid van ouders vinden ook Kamerleden cruciaal. „Een integrale benadering met het gezin is heel belangrijk”, zegt Kamerlid Voordewind (CU). PvdA-Kamerlid Bouchibti wil een veel duidelijkere omschrijving van de doelgroep. „We kunnen niet 15.000 jongeren in campussen gaan plaatsen.” CDA-Kamerlid Sterk vraagt zich af of het nu wel goed is om het idee van de gesloten internaten te verlaten. „Zijn deze jongeren wel op het goede spoor te brengen in een twaalf-uursvoorziening?”