Twee uur luchten per dag is net iets te lief

Justitie wil thuisdetentie als hoofdstraf gaan invoeren.

Dat is goed, maar we zijn wel weer heel aardig, hoor.

Onze taal is enkele jaren geleden verrijkt met een nieuw begrip: thuisdetentie. Thuisdetentie is een straf waarbij de gestrafte huisarrest krijgt opgelegd. Thuis opgesloten zitten met een enkelband om is op zich niet nieuw. We hebben al een aantal jaren het elektronisch huisarrest. Maar tot nu toe gaat het om mensen van wie de voorlopige hechtenis is geschorst en die dus nog in afwachting zijn van hun veroordeling. Ook wordt de straf toegepast op mensen die aan het eind van een gevangenisstraf thuis mogen wennen aan de terugkeer naar de samenleving.

Het nieuwe aan de thuisdetentie is dat het straks door de rechter als hoofdstraf kan worden opgelegd. Als het voorstel van minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) wet wordt, kan de rechter kiezen tussen het opleggen van een boete, een taakstraf, een gevangenisstraf óf thuisdetentie. Qua zwaarte wordt de thuisdetentie geplaatst tussen de vaak als soft ervaren taakstraf en de als zwaar gevoelde celstraf.

De straf moet qua belasting niet worden onderschat, zeker als de straf voor enkele maanden wordt opgelegd. Iemand die drie hoog achter woont, zal alle hoeken van zijn etage op een gegeven moment echt wel kennen. Maar ook de muren van de villa gaan gauw vervelen. Kortom een echte straf, en zo is het ook bedoeld.

Groot voordeel boven de gevangenisstraf is dat de thuisgedetineerde in zijn eigen omgeving blijft wonen en buiten de invloedsfeer van medegestraften blijft. De sociale omgeving blijft intact, zoals het zo mooi heet. Toch is de straf sociaal niet zonder belasting. Want hoe vertel je je buren dat je de hele dag maar binnen zit? Ook voor huisgenoten kan het zwaar zijn. Vandaar dat de straf niet kan worden opgelegd als zij niet akkoord zijn.

Voor de samenleving is het een geruststellende gedachte dat de gestrafte geen criminele contacten in de bajes zal opdoen. Veel criminele bendes ontstaan immers in de gevangenis. En een bijkomend voordeel is dat deze vrijheidsstraf geen gevolg heeft voor het cellentekort. Op dit moment is dankzij de bouw van duizenden extra cellen het onrecht van de heenzendingen verleden tijd. Maar het is niet gezegd dat dit zonder maatregelen zo zal blijven.

Het gaat dus om een echte straf, en zo moet de thuisdetentie ook worden beleefd. Wat dat betreft is de wet soms wel erg vriendelijk voor de gestrafte. De wet geeft een recht op een dagelijks vrij te besteden uitstapje van twee uur. In vergelijking met de gevangenismuren is dat riant. Een dagelijks half uur zou ook moeten kunnen, wellicht met uitzonderingen voor de noodzakelijke boodschappen en zaken als kappers- of doktersbezoek. Ook zouden er als regel beperkingen aan internet of telefoonverkeer moeten worden gesteld. In de gevangenis gelden zeer strikte regels om te voorkomen dat de gestrafte ongewenste contacten legt. Voorkomen moet worden dat een thuisgedetineerde dubieuze contacten voortzet of opstart.

De thuisdetentie zou dus meer beperkingen en een meer verplichtende structuur moeten kennen. Te denken valt aan een combinatie met een opleiding. Er is een groot aanbod aan opleidingen waarvoor je de deur niet of nauwelijks uit hoeft. De thuisdetentie kan op die manier worden gecombineerd met een zinvolle en toekomstgerichte tijdsbesteding, zonder dat het karakter van een behoorlijk zware straf vervalt. Het wetsvoorstel biedt op dit moment nog te veel gelegenheid om de tijd met ledigheid te vullen. Dat zou anders moeten. Thuisdetentie is een straf met toekomst. Maar dan moet het wel een echte en nuttige straf zijn.

Sybrand van Haersma Buma is Tweede Kamerlid voor de CDA.

Meer weten over de auteur? Kijk op haersma.cda.nl