Eenwapen, maar verstopt

Om wapenbezitters in de VS voor zich te winnen, kocht fotograaf Kyle Cassidy zelf een pistool.

Hij kreeg zicht op een verborgen groep.

Wie denkt dat Amerikanen aan vuurwapens verslingerde zeloten zijn, zal niet opkijken van de recente acties van Tom Coburn. Coburn draagt zijn geföhnde haren achterover in een middenscheiding, zoals brommerjongens in de jaren zeventig. Hij is senator uit Oklahoma én een onwankelbare conservatief.

Het is bijna een half jaar geleden dat een Koreaanse ouderejaars op de technische universiteit van Virginia 32 medestudenten doodschoot – en daarna zichzelf. Gisteren was het wéér raak, met een schietpartij in Wisconsin waarbij ten minste vijf doden vielen. Maar nog steeds blokkeert Tom Coburn, in zijn eentje, wetgeving die bepaalt dat ontoerekeningsvatbare burgers, zoals de Koreaan, geen vuurwapen kunnen kopen.

Tom Coburn vreest dat landgenoten straks onterecht een wapenvergunning wordt geweigerd. En in de kleine, maar activistische kring van vuurwapenlobbyisten worden zijn acties met groot genoegen gevolgd – al zijn ze niet gerust op de afloop.

Het groepje Gun Owners of America vatte zijn vrees in een actiemail (‘GROOT ALARM!!!’) vorige week zo samen: „De volledige vuurwapencollectie van je ziekelijke grootvader wordt afgenomen als hij de diagnose Alzheimer krijgt (en daar gaat de familie-erfenis).”

Voor Tom Coburn is het een principekwestie. De overheid mag zijn burgers nooit en te nimmer het constitutionele recht onthouden zich te verdedigen. En zodoende kunnen ontoerekeningsvatbare Amerikanen, zes maanden na de schietpartij in Virginia, nog elke dag, in vrijwel elke Amerikaanse staat, een vuurwapen kopen.

Maar toch mankeert er iets aan deze beschrijving, ook al kloppen alle feiten: het is een karikatuur. Een verdraaiing waaraan de media zich voortdurend schuldig maken. Dat is geen moedwil, het is onmacht: Amerika kent een ultraconservatieve minderheid van vuurwapenbezitters die – zoals Tom Coburn – permanent de aandacht op zich vestigt.

Maar het land heeft óók 120 à 150 miljoen inwoners – volgens schattingen 40 tot 50 procent van de bevolking – die een vuurwapen hebben maar er geen enkele ruchtbaarheid aan wensen te geven. Een stille groep met een verborgen gewoonte. Mensen zonder gezicht.

Fotograaf Kyle Cassidy heeft ze verleid zich bloot te geven in Armed America, Portraits of Gun Owners in Their Homes. Zijn werk laat zien, hoopt Cassidy, dat elke Amerikaan die je ontmoet een vuurwapenbezitter kan zijn. Behalve godvrezende rednecks uit Texas zijn het ook punkers uit Cleveland, activisten uit San Francisco, lesbiennes, muzikanten, studenten, bejaarden. Een dwarsdoorsnede van de bevolking. „Wapenbezitters zijn echt véél normaler dan mensen denken.”

Cassidy begrijpt nu waarom ze zo schuchter zijn. De fotograaf – hij werkt voor onder andere de New York Times en Esquire – investeerde een jaar in het project en reed 20.000 kilometer door Amerika op zoek naar de stille vuurwapenbezitters van zijn land. „De meesten hebben geen zin meer om bespot te worden. Ze zijn te vaak als idioot neergezet”, vertelt Cassidy thuis in Philadelphia.

De eerst zes maanden kwam hij nergens binnen. Met zijn lange haar en spijkerbroek oogde hij, denkt hij nu, als de zoveelste linkse jongen met het vooropgezette plan vuurwapenbezitters als barbaren te profileren. „Ik dacht: ik ga naar een schietbaan, stel me voor, laat mijn kaartje achter, en het komt wel goed. Niet dus.”

De omslag kwam pas toen hij, nota bene in zijn eigen stad Philadelphia, kennismaakte met de excentrieke ‘Donno’ Layton, wiens familie uiteindelijk op de cover van zijn boek belandde. Layton, predikant en lid van de National Rifle Association (NRA, de grootste organisatie van vuurwapenbezitters), liet zich overtuigen dat Cassidy geen bijbedoelingen had. „Ik heb de foto’s van hem op het web gezet, zo konden mensen zien dat ik werkelijk neutraal ben.”

Een ander element bij het winnen van het vertrouwen was, dat Cassidy niet langer zomaar naar de schietbaan ging. Hij mengde zich met een zelf gekocht vuurwapen tussen de schutters. „Dat opende mensen de ogen. Ze begrepen hoe serieus mijn interesse was.” Hij kreeg plezier in de oefeningen. „Het gaf me een kick om steeds scherper te schieten.”

Reizend door de VS kwam Cassidy in staten waar hij, na het oefenen op de schietbaan, zonder moeite bij mensen binnenkwam. „In Wyoming heeft iedereen een vuurwapen. Altijd raak.”

Maar aan de west- en oostkust ligt het anders. „Daar voelen vuurwapenbezitters zich onderdrukt. Dat wordt onderschat volgens mij. Ze zijn bang dat hun buren of de school van hun kinderen ze zal uitstoten.”

Dat is volgens hem de reden dat dit zo gevoelig ligt. Europeanen leggen altijd een verband tussen criminaliteit en de vrije vuurwapendistributie in de VS. Maar voor de stille groep Amerikaanse vuurwapenbezitters is hun pistool geen aanvalsmiddel, maar een garantie op zelfverdediging. En zelfverdediging geef je niet op, ook niet als de goegemeente erover smaalt. „Mensen hechten zéér aan hun vuurwapen. Het is bijna religieus voor ze. Maar het is ook paradoxaal. Want als het bekend wordt, vrezen ze dat ze voortaan als barbaren door het leven gaan.”

Die gevoeligheid neemt overigens af. In de jaren negentig probeerden mensen als president Bill Clinton en burgemeester Rudy Giuliani van New York (die hoge ogen gooit als de Republikeinse kandidaat voor 2008) het vuurwapenbezit terug te dringen. Het mislukte, en de vuurwapenlobby, geleid door de NRA, wordt sindsdien vooral door Democraten gevreesd.

Dus zelfs na de afslachting op Virginia Tech durfde geen enkele belangrijke kandidaat een beperking van de vuurwapenhandel voor te stellen – Hillary Clinton niet, Rudy Giuliani ook niet. De enige maatregel die de Senaat nam was het verbod voor mensen die verminderd toerekeningsvatbaar zijn – en ook die wet is dus nog niet ingevoerd.

Amerika’s vuurwapenbezitters durven zich langzaam weer aan de rest van de wereld te vertonen. Het boek van Kyle Cassidy onderstreept de trend. Teken des tijds is ook dat het boek is bejubeld wegens zijn neutraliteit. „Voor- én tegenstanders van particulier wapenbezit zijn positief over Armed America, daar ben ik erg tevreden over”, zegt Cassidy.

En wat denkt hij nu: zijn vuurwapenbezitters gevaarlijk? „Ik heb me in dat hele jaar, tijdens al die bezoeken, niet één keer onveilig gevoeld.”