Vrouwen met neonbuizen om bij kille Perret

Tentoonstelling: Mai-Thu Perret – Land of Crystal. T/m 6 januari in Bonnefantenmuseum, Avenue Céramique 250, Maastricht. Inl.: www.bonnefanten.nl T 043-3290190

De Zwitserse kunstenaar Mai-Thu Perret (1976) werkt al jaren aan een verhaal getiteld The Crystal Frontier. Het is het relaas van een groep vrouwen die zich, gedesillusioneerd door de kapitalistische samenleving, terugtrekt in de woestijn van New Mexico en daar een commune sticht. De bronnen waarop Perret zich voor het volledig fictieve verhaal baseerde, zijn onder meer romans van vrouwelijke schrijvers over vreedzame, matriarchale maatschappijen, brieven die kunstenaar Aleksandr Rodtsjenko uit Parijs aan zijn vrouw in Rusland stuurde over zijn afkeer van de westerse maatschappij, en dagboekfragmenten van personen die zich daadwerkelijk met een groep of alleen in afgelegen gebieden terugtrokken.

Het idee voor het creëren van een fictieve wereld ontstond vanuit Perrets behoefte een kader te hebben waarbinnen haar kunst kon ontstaan. Zomaar schilderen gestuurd door persoonlijke emoties of gedachten van het moment, dat vond ze te willekeurig. De vrouwencommune werd de machine die Perrets kunst maakt, naar eigen zeggen, haast vanzelf.

In het Bonnefantenmuseum hangen denkbeeldige teksten van de vrouwen ingelijst aan de muur. De andere kunstwerken van de tentoonstelling Land of Crystal zijn objecten die door de vrouwen in de commune gemaakt hadden kunnen zijn. Wat meteen opvalt is hoe ongewoon formeel en star de expositie is ingericht. De verschillende werken zijn per zaal gecategoriseerd en, net als de teksten, ingegeven door verschillende bronnen. Er is een zaal met stoffen doeken die, hoog aan de muur bevestigd, doen denken aan banieren of vlaggen. De geometrische patronen zijn afkomstig van siertraliewerk. In een andere zaal hangen keramische wandsculpturen: dikke plaquettes waarop abstracte vormen zijn geplakt, of figuratieve, zoals muizen en eieren, overgoten met een glimmend, felgekleurd glazuur. Het lijkt werk van Lucio Fontana, maar in een wat saaie, decoratieve variant.

Dan zijn er nog de vrouwenbeelden van papier-mâché. Deze zijn het interessantst: een soort tongue-in-cheek retro-futuristische kunst. Apocalyps Ballet is een serie van levensgrote naakte ballerinavrouwen met science-fictionachtige neonbuizen om het lichaam. De mensvorm is minimaal: geen vingers en tenen, geen gelaat, wel een pruik. In het gezicht zit een gat. Dat geldt ook voor de beeldengroep The Family: een vrouwfiguur, omringd door kinderen, stuk voor stuk gekleed in door een couturier speciaal ontworpen zilveren uniformen. Maar niet alleen de pakjes, ook de figuren zelf doen, meer dan aan een liefdevolle familie, denken aan een groep buitenaardse wezens.

Alle kunsthistorische en culturele verwijzingen, alle geflirt met alledaagse cultuuruitingen ten spijt is Land of Crystal een afstandelijke, hermetische tentoonstelling die je koud laat. Er is een merkwaardige discrepantie tussen concept en vormgeving. De tentoonstelling is gecreëerd rondom een verhaal over idealisten en hun nieuwe, creatieve manier van leven, in harmonie met de natuur en met elkaar. Maar de toeschouwer ervaart enkel volstrekte willekeur en kilte. Zo kan het leven in utopia toch niet zijn? Tenzij de verzonnen vrouwen kunstwerken maken die de kilte van de westerse samenleving juist aan de kaak stellen.

Dan blijft de expositie gekunsteld. Een verzonnen verhaal, en vervolgens bedachte kunstwerken die – mogelijk – in dat verhaal zouden passen.