Verpakkingen tot op het bot ontleed

Op weg naar een schoner milieu heeft de overheid verpakkingenbelasting ontdekt. Een cent voor een glazen potje, 1,2 cent voor een blikje, alle beetjes helpen de schatkist te spekken. Het bedrijfsleven zit met de brokken.

„Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren”, aldus dichter Willem Elsschot. Ook wat belastingen betreft heeft de wetgever de luxe dat hij de wetten naar eigen inzicht kan veranderen als hij zijn gedroomde samenleving wil scheppen. Zelfs als de praktische bezwaren tegen zo’n wet voor iedereen duidelijk zijn.

Ze kunnen de gedroomde daad in een nachtmerrie laten omslaan. Dat dreigt te gebeuren met een weinig tot de verbeelding sprekende heffing die de mateloze regelzucht van de overheid perfect illustreert: de voorgestelde verpakkingenbelasting.

De droom is een duurzame, groene leefomgeving. Die komt binnen bereik door milieu-onvriendelijke en verkwistende artikelen van overheidswege duurder te maken. Dat is meteen een zegen voor de schatkist. Door de hoogste tarieven over de schadelijkste stoffen te heffen, krijgen we nog een verder duwtje in de groene richting.

Alle kleine beetjes helpen. Het gaat bij de verpakkingenbelasting om minder dan een cent voor een glazen potje doperwtjes en om 1,2 cent voor een blikje doperwtjes, dat is namelijk meer vervuilend. Al die centen bij elkaar moeten vanaf 1 januari 2008 jaarlijks 250 miljoen euro opbrengen.

Diepe denkers werden aan het werk gezet om een heel mooie belasting te maken. Ze onderscheiden niet minder dan zeven verschillende verpakkingsmiddelen. Allemaal met een eigen tarief want hout is half zo vervuilend als glas, dat op zijn beurt veel milieuvriendelijker is dan aluminium. Dat laatste wordt per gram belast, 12,5 keer zo zwaar als glas. Zo gaat dat verder.

Een wijnfles met een aluminium dop moet natuurlijk anders worden belast dan een fles met een loden capsule. Daarom worden verpakkingen fiscaal ontleed. Een doosje wijn bestaat uit zeker drie soorten verpakkingsmateriaal: karton, glas en metaal. Die worden elk gewogen om met een apart tarief te worden belast.

De heffing is nog verder verfijnd. De primaire verpakking (de fles) wordt zwaarder belast dan de secundaire verpakking, de kartonnen doos. De wet kent zelfs nog een tertiaire verpakking, in dit geval de houten pallet met de dozen.

Om niet iedereen gek te maken, slaat het kabinet alleen circa 9.000 grootverpakkers aan. Maar wie is een grootverpakker? Om dat te bepalen moeten alle bedrijven die verpakken een aparte verpakkingsboekhouding bijhouden. Alleen op die manier kunnen ze aantonen dat ze geen belasting hoeven te betalen.

De automatisering schiet het bedrijfsleven nauwelijks te hulp. Elektronische vervoersdocumenten vermelden niet uit hoeveel gram karton, piepschuim en plastic een verpakking bestaat. Geen enkele buitenlandse leverancier houdt er rekening mee dat de Nederlandse fiscus 21 soorten verpakking gespecificeerd wil zien. Importeurs moeten met een zakjapanner en een schriftje gaan turven.

Hier houdt het handwerk niet op. De marktleider in zakelijke software voor het mkb (Exact in Delft) heeft op 1 januari 2008 nog lang geen aangepaste administratiepakketten ontwikkeld en beproefd. Dat is geen onwil. Ontwikkelen kost tijd en de Belastingdienst kan het bedrijf op dit moment niet eens vertellen hoe de regels er over een paar maanden precies uit gaan zien.

Overigens ziet de Belastingdienst geen kans zijn eigen software behoorlijk op orde te krijgen. Hoeveel recht heb je dan om van het bedrijfsleven te eisen dat het kan toveren? Zoiets kan alleen in een droom.

Wat voor het bedrijfsleven al een nare droom is, kan dat ook worden voor minister Bos (Financiën). Volgens het kritisch advies van de Raad van State kan de Europese rechter een streep door de heffing halen omdat zij in strijd kunnen zijn met met de Europese regels.

Per saldo accepteert het bedrijfsleven een ‘gewone’ belastingverhoging van 250 miljoen euro veel liever dan zo’n onmogelijke heffing die zoveel administratieve rompslomp meebrengt.

Aertjan Grotenhuis

Voor meer informatie en reacties: nrc.nl/geld