Strijd der seksen in de film Man blijkt zwak – en wint toch

Wie wil weten hoe het met de seksuele mores gesteld is, moet zich een weekendje opsluiten met een stapel romantische dvd’s. Dana Linssen was zo dapper – en zag erg veel jongensmannen met vrouwenangst

Soms lijkt het erop alsof ze in Hollywood niet veel verder zijn gekomen dan Genesis. Er was licht (niet onbelangrijk voor film), het paradijs was af, de eerste mens had daar wel tot het einde der dagen verstoppertje kunnen blijven spelen met tijgers en leeuwen, maar toen begon-ie zich een beetje te vervelen. Zelfs de niet-godvruchtigen onder ons kennen wel die passage waarin Eva uit Adams rib werd geboetseerd. Is het niet dankzij de Bijbel, dan toch wel dankzij datzelfde Hollywood. Daar werd dat heuglijke feit eind jaren veertig zelfs in een filmtitel vereeuwigd. Het waren de hoogtijdagen van de screwball comedy (zie kader), het filmgenre dat in de Nederlandse volksmond inmiddels losjes de ‘romkom’ heet, van romantische komedie.

In Adam’s Rib (George Cukor, 1949) komt het succesvolle advocatenechtpaar Katherine Hepburn en Spencer Tracy tegenover elkaar te staan als zíj de verdediging op zich neemt van een vrouw die getracht heeft haar hardvochtige echtgenoot te vermoorden. Al snel gaat het niet meer over schuld en onschuld, maar over de vraag of je vrouwen ook als mensen moet behandelen. Een nieuwe soort was ontdekt. Sindsdien is film de eigenlijke arena waar the battle of the sexes wordt uitgevochten.

vergeet de ploetermoeder

Inmiddels zijn we een halve eeuw verder en is er geen filmgenre zo consequent succesvol als de romkom. Wie bovendien wil weten hoe het met de seksuele mores gesteld is, die sluit zich eenvoudigweg een weekendje op met een stapel dvd’s voor alle leeftijden. Want de clou zit ’m er natuurlijk in dat niet dat wat onthuld wordt grappig is, maar wat bedekt blijft.

De tussenstand? Vergeet emancipatienota’s en ploetermoeders, metromannen en überseksuelen. Volgens Hollywood brengen vrouwen al lang het geld in het laatje en doen mannen, eh, nou ja, het liefste niets anders dan de hele dag een beetje bier drinken op een doorgezakte bank. Meisjes worden vrouwen, is de boodschap, en boys, tja, boys will be boys. Boys met bindingsangst en vaderschapsvrees.

Als we Hollywood moeten geloven is deze trend nog lang niet ten einde. De Amerikaanse filmcriticus David Denby somde in een artikel in The New Yorker onlangs een lange lijst titels op (zie kader) die er het afgelopen decennium zijn gemaakt over ambitieuze vrouwen en slampamperige mannen. Het nieuwste wapenfeit, Knocked Up, draait sinds vorige week in de Nederlandse bioscopen. Volgende week gevolgd door The Heartbreak Kid, waarin eeuwige vrijgezel Ben Stiller te elfder ure met het verkeerde meisje trouwt.

Vermakelijk is het uitermate. In Knocked Up draait het allemaal om een carrièremeisje dat na een avondje stappen om een promotie te vieren zwanger raakt van haar one night stand. En nee, dat is geen gladde, strak in het pak gestoken, goedgebekte zakenjongen. Het is Ben. Benjamin. Eeuwig kind. Eeuwig de jongste in een wereld van strebers. Maar wat het is? Omdat hij zo lief komt informeren hoe het met zijn biertjes staat, die hij net goedmoedig aan de bar aan onze Alison heeft afgestaan? Of omdat-ie van die lieve rossige krullen heeft? Of omdat Alisons razende hormonen geheel tegen alle biologische wetten in nu eens geen zin hebben in een kind van het alfamannetje, maar van eentje die heel misschien de vuilniszakken wel eens buiten zou willen zetten?

Alhoewel.

Op die vuilniszakken komen we zo. Eerst neemt Alison Ben mee naar huis. Zegt ze: effe opschieten als hij met een condoom aan het hannesen is. En denkt hij: dan maar zonder. En nee: soa’s bestaan nog niet in Amerika, maar zwanger wordt ze er wel van.

Vergeet deze idiote opmaat. Vergeet eigenlijk ook maar hoe idioot het verder gaat. In Nederland zou Alison als een slimme meid een aidstest hebben gedaan, abortus hebben gepleegd en verder zijn gegaan met haar leven. Of denken: pech gehad, even doorbijten en bevallen en dan maar verder met ’t werk. In Amerika besluit ze helemaal hoteldebotel en rozewolkerig het kind te laten komen en wil ze stiekem het liefste met de verwekker ervan trouwen. Die moet ze na acht weken dan nog wel even weten op te sporen. Geen discussie. Verrukkelijk.

kan deze zak ook mee?

Komen we nu op die vuilniszakken. Want Ben blijkt a career girl’s worst nightmare. Zijn grootste ambitie in het leven blijkt het bouwen van een website waarop je precies kunt zien welke filmsterren in welke films uit de kleren gaan. Extra punten voor boobs en bush. Hij woont in een dump. Rookt een joint als hij geen biertje in z’n hand heeft. Biedt tegen z’n vrienden op in kennis van nuttige wetenswaardigheden over Star Wars en Back to the Future. Ben is een charmante nietsnut. Ben is een nerd. Ben is ergens halverwege z’n leven vergeten volwassen te worden. Niks mis mee, we kennen er allemaal wel eentje. Al is ’t voor zulke jongens wel moeilijk om meisjes te krijgen.

Tot nu toe was het in de romantische komedie op z’n minst nog altijd zo dat het elektrisch knetterde van de vonken die er tussen de hoofdpersonen oversprongen. Als zij het nog niet in de gaten mochten hebben, dan wist het publiek het wel: die zijn voor elkaar bestemd. Of het nu de beroemde opposites attract waren, verwante zielen of simpelweg door Cupido of een van zijn handlangers bij elkaar gebracht.

Regisseur/scenarioschrijver Judd Apatow die samen met zijn echtgenote Leslie Mann (Alisons zus Debbie) Knocked Up bedacht, stoort zich daar niet aan. Eigenlijk doet hij totaal geen moeite om te verklaren waarom Ben en Alison in eerste instantie een beetje voor elkaar vallen. Dat ‘in eerste instantie’ is belangrijk. Er is misschien iets met drank, krullen en hormonen aan de hand, maar – hallo! – ’t zijn geen pubers meer.

bange man, doortastende vrouw

Interessanter is hoe het verder gaat. De boodschap is dan: als je maar een beetje je best doet en elkaar probeert te accepteren, dan ligt het gelukkige einde in ’t verschiet. Pardon? Zo beschouwd klinkt het als de meest onromantische conclusie die een romantische komedie kan hebben. Een beetje je best doen. Niet proberen elkaar te veel te willen veranderen (zie het mislukte huwelijk van zus Debbie).

Dan was uithuwelijken nog zo’n slecht idee niet.

De schrik slaat je om het hart als je bedenkt dat het ogenschijnlijk fijn politiek incorrecte Knocked Up wel eens een heel conservatieve agenda kan hebben. Want net als in Apatows vorige film The 40 Year Old Virgin (2005) zit het venijn ’m erin dat Knocked Up niet een film over mannen en vrouwen is, maar een film over mannen en mannen. Jongensmannen die diep in hun hart doodsbenauwd zijn voor doortastende vrouwen. Voor vrouwen in het algemeen eigenlijk. De enige momenten dat ze het echt gezellig hebben is als ze onder elkaar zijn. Als ze passief mogen zijn. Geen ambities hoeven te hebben. Lam op de bank. Of ze zetten een neptransfersysteem voor honkbalspelers op. De werkelijkheid ontduikend met paddo’s bij het Cirque du Soleil in Vegas. Het is dat ze zo karikaturaal worden gebracht, anders zou je bijna, eh, medelijden met ze krijgen. Laat die jongens toch lekker ‘male bond-en’. Boys will be boys.

Natuurlijk ziet Apatow daar ook wel de satirische kanten van in. Maar een sociale satire wordt het nooit. Daarvoor ligt zijn sympathie toch te veel bij zijn mannelijke hoofdpersonen. Daarvoor verheerlijkt hij te veel het eeuwig infantiele. En zeg eens eerlijk, wie zit er niet liever met een grappige goedzak op de bank dan met iemand die over de vuilniszakken begint?

Het resultaat daarvan is dat in Knocked Up en co vrouwen worden gereduceerd tot moeders. Niet van de kinderen die ze nog moeten gaan baren. Maar van de mannen die de verwekkers van die baby’s zouden kunnen zijn. Zachtaardige vaders in spe die zelf nog het liefste met hun autootjes zouden willen spelen. Dit nieuwe type van de slacker nerd geniet zelfs enig aanzien. Ze worden al de avant nerd gedoopt. Het is een koosnaampje geworden voor jonge mannen die de boel er maar lekker een beetje bij laten hangen en soms even iets lucratiefs doen op het internet. Niet voor niets verzorgt Google een wasserijservice voor z’n werknemers. Wereldvreemdheid is een pré. Ze zijn de helden van de space age. Je ziet het aan de populariteit van televisieprogramma’s als The Beauty and the Nerd tot de nieuwe interesse in Spider-Man. Tegenwoordig zijn het niet meer de feeksen die getemd moeten worden, maar de nerds.