Soulgevoel op het Stax-label

Respect Yourself: The Stax Record Story (Universal)Documentaire: Extra’s:

Het Lorraine Motel in Memphis, de plek waar Martin Luther King in 1968 werd doodgeschoten, speelde een belangrijke rol in de geschiedenis van de soulmuziek. Muzikanten en songschrijvers van het plaatselijke Stax-label vonden er een enclave waar blank en zwart elkaar konden treffen, terwijl het openbare leven in de zuidelijke Verenigde Staten nog volledig gesegregeerd was. Het succes van Stax met soulsterren als Otis Redding, Carla Thomas en Sam & Dave lag besloten in de samenwerking tussen blank en zwart. Bij huisband Booker T & the MG’s was de verdeling precies fiftyfifty; niemand kan beweren dat de spierwitte bassist Donald ‘Duck’ Dunn en gitarist Steve Cropper minder funky speelden dan de donkere drummer Al Jackson en organist Booker T Jones.

De opkomst van Stax, voorbeeldig naverteld op de dvd Respect Yourself, liep in veel opzichten parallel aan de Amerikaanse burgerrechtenbeweging. Opgericht door de liberaal maar ook zakelijk denkende Jim Stewart en Estelle Axton, die eerst dachten dat ze een countrylabel zouden beginnen in de zwarte wijk van Memphis, werd de voormalige bioscoop aan McLemore Avenue een broeinest voor iedereen die het soulgevoel in klinkende munt kon omzetten. Een platenwinkel aan de voorgevel zorgde ervoor dat Axton voeling hield met wat er leefde onder de jeugd. Ook in Europa sloegen platen als Knock on wood van Eddie Floyd aan, merkten de sterren toen ze in 1967 een laaiend ontvangen tournee maakten. De extra dvd met een voor tv opgenomen concert in Noorwegen toont spectaculaire livebeelden van onder meer Otis Redding, die alles in zich had om de zwarte Elvis te worden als hij niet enkele maanden later bij een vliegtuigongeluk was omgekomen.

Na de moord op Martin Luther King werd alles anders. Het Lorraine Motel veranderde in een sinister symbool en Stax verhuisde naar Los Angeles, waar Isaac Hayes en The Staple Singers de levensduur van het legendarische soullabel nog een paar jaar wisten te rekken. Het logo met de vingerknippende hand staat voor tijdloze soul en het verhaal van Stax is nergens minder dan fascinerend.

Jan Vollaard