Ongemakkelijke muur kan nu om

Gisteren zetten Noord- en Zuid-Korea een belangrijke stap naar permanente vrede.

Dit terwijl er tijdens hun top genoeg momenten waren dat het fout dreigde te lopen.

Na een paar tellen intensief handen schudden tussen de Zuid-Koreaanse president Roh Moo-hyun en zijn Noord-Koreaanse collega Kim Jong-il gebeurde het gisteren ineens. Terwijl persfotografen een spervuur van flitslichten op de twee leiders afvuurden, pakte Roh de hand van Kim en stak hem in de lucht. Een paar tellen stonden de twee leiders daar dan, hand in hand en de armen in de lucht – als een boksscheidsrechter die de winnaar aanwijst.

De twee hadden dan ook wel wat te vieren na hun driedaagse top in de Noord-Koreaanse hoofdstad Pyongyang. Het was pas de tweede keer sinds het einde van de Koreaanse oorlog in 1953 dat een dergelijke bijeenkomst plaatsvond. En na afloop konden de leiders melden dat ze een ‘verzoeningspact’ hadden getekend. In deze verklaring beloven ze onder meer dat ze lopende zaken voortaan met regelmaat zullen bespreken en te zullen praten en onderhandelen over militaire spanningen.

Het ‘verzoeningspact’ is daarmee nog geen vredesverdrag tussen de twee buurlanden, die op papier nog altijd met elkaar in oorlog zijn. Maar het voornemen „nauw samen te werken om de militaire vijandschap te beëindigen en te zorgen voor vrede en vermindering van de spanning op het Koreaanse schiereiland” wordt wel gezien als een belangrijke stap op weg naar „permanente vrede”.

Uit het triomfantelijke poseren sprak ook enige ontlading. Gedurende de top waren er momenten genoeg geweest dat het er op leek dat Kim en Roh nooit met dit akkoord naar buiten zouden kunnen treden.

Dinsdag had Kim bij de aankomst van Roh – die net per Hyundai symbolisch de gedemilitariseerde zone was overgestoken – een stugge en afwezige indruk gemaakt. De dag erop sloeg de Zuid-Koreaanse delegatie op haar beurt een onverwacht aanbod van Noord-Korea af om de top een dag te verlengen. Volgens Roh was er te veel wantrouwen om door te gaan. „Ik voelde een ongemakkelijke muur. Het Noorden koestert nog steeds wantrouwen en verzet jegens woorden als hervormen en openheid”, zei Roh. Waarop Kim zijn aanbod introk en zou hebben gezegd dat er nu wel ‘voldoende dialoog’ was geweest.

Het kwam toch tot een akkoord en papier lijkt een belangrijk instrument om het ‘ongemak’ en ‘wantrouwen’ langzaam weg te nemen.

Zo spraken de landen verder af dat er in de Gele Zee een gezamenlijk visgebied komt teneinde gewapende conflicten op zee voortaan te voorkomen. Ook zal de activiteit worden opgevoerd in het industriële complex bij Kaesong in Noord-Korea, waar Zuid-Koreaanse fabrieken profiteren van lage Noord-Koreaanse lonen. Naar dit terrein zullen ook goederentreinen gaan rijden – voor het eerst sinds 1953. Om het belang van ‘Kaesong’ te onderstrepen droeg Roh bij aankomst een horloge dat in de fabrieken daar is vervaardigd.

Verder zal rond de haven Haeju in Noord-Korea een speciale vredeszone ingericht met als doel de economische samenwerking te bevorderen. Er komt een directe vliegverbinding tussen Seoul en de berg Paekdu in Noord-Korea, die Zuid-Koreaanse toeristen zullen mogen bezoeken. Voor de Olympische Spelen in 2008 in Peking wordt een gezamenlijk supportersteam getraind.

En beide landen zullen hun best doen om families die door de grens zijn gescheiden, weer te herenigen.

Bekijk de interactieve animatie over de Koreaanse geschiedenis: www.cfr.org/publication/11954/crisis_guide.html