Joschka Fischer is heel even terug

Gisteren werd het eerste deel van Joschka Fischers politieke autobiografie over zijn ‘rood-groene’ jaren gepresenteerd. „De actieve politiek is Schluss.”

Hij was weer even helemaal terug in het licht van de camera’s. En als vanouds verdrongen horden journalisten zich om zijn woorden op te vangen. Josch-ka Fischer presenteerde gisteren in Berlijn zijn nieuwste boek, deel 1 van ‘Die rot-grünen Jahre’, over de Duitse buitenlandse politiek van Kosovo tot ‘9/11’.

Fischer (59) zag er ontspannen uit. Een beetje grijzer maar ook wat dikker dan na zijn laatste vermageringskuur. Donkerblauw pak, lichtblauw overhemd zonder das. En een bon mot voor de aanwezigen. „Ik had niet gedacht dat het me zo veel plezier zou doen u allen terug te zien.” Aan snedigheid heeft het hem nooit ontbroken.

De groene Realpolitiker is onlangs teruggekeerd uit de Verenigde Staten, waar hij een jaar aan de universiteit van Princeton ‘internationale crisisdiplomatie’ doceerde.

Sinds kort heeft hij zijn eigen adviesbedrijfje: Joschka Fischer Consulting. Hij is tevens bestuurslid van de zojuist opgerichte European Council for Foreign Relations, die een eigen Europese buitenlandse politiek nastreeft en betaald wordt door de Amerikaans-Hongaarse miljardair en filantroop George Soros.

Fischer zegt dat zijn boek, anders dan gesuggereerd, geen afrekening met zijn partij is, de Groenen. „Het is een autobiografie van mijn politieke geschiedenis in de rood-groene coalitie. Voor de Duitse buitenlandse politiek waren dat beslissende jaren wegens de Kosovo-oorlog en de aanslagen van 11 september 2001.”

Fischer was van 1998 tot 2005 minister van Buitenlandse Zaken en vicekanselier in het kabinet van bondskanselier Gerhard Schröder (SPD). Hij was in Duitsland pleitbezorger van inzet van de NAVO in Kosovo, wat hem op heftige kritiek vanuit de eigen partij en de vredesbeweging kwam te staan.

„Met belangstelling” heeft hij de recente worsteling binnen de Groenen gadegeslagen over de inzet van Duitse militairen in Afghanistan. De partijtop is daar voorstander van, maar de basis raadde onlangs op een partijcongres de groene Bondsdagleden dringend aan tegen verlenging van het Afghaanse mandaat te stemmen.

Fischer weigert op die partijpolitieke ontwikkeling in te gaan. Wel acht hij de aanwezigheid van buitenlandse militairen in Afghanistan noodzakelijk. Hij is ook voorstander van een Duitse inzet die verder gaat dan nu. Maar, zegt hij, het is goed dat er in de Bondsrepubliek scepsis bestaat over de militaire presentie. „Dat dwingt politici om hun zaak uit te leggen en hun gelijk in het parlement en in de eigen partij te bevechten”.

„De oorlog in Afghanistan was onontkoombaar. De principiële fout was om naar Irak te gaan. Dat is een desastreuze ontwikkeling geweest. En Afghanistan leidt daaronder.”

Hoe ziet de toekomst er voor Joschka Fischer uit – wellicht toch ooit een terugkeer in de actieve politiek? „Als we in 2005 hadden gewonnen, was ik hooguit nog een jaar doorgegaan. Ik ben niet onmisbaar. Je moet ergens een punt zetten. Ik wil schrijven, lezingen houden en adviezen geven. Natuurlijk ben ik een politiek mens. Ik ben niet tot de trappistenorde toegetreden. Ik zal het blijven volgen. Maar de actieve politiek is voor mij beëindigd. Het is Schluss.”