‘Alleen rijk als je patiënt goed bedient’

De zorgsector werkt aan een experiment dat ziekenhui-zen toestaat financiers aan te trekken en winst uit te keren. Ziekenhuisdirecteur Paul Smits is niet bang voor ‘Amerikaanse toestanden’.

Het Medisch Centrum Rotterdam-Zuid (MCRZ) staat klaar om externe financiers aan te trekken. Het ziekenhuis stond eens te boek als bijzonder slecht presterend, maar bouwt nu aan een nieuw medisch centrum.

Het Rotterdamse ziekenhuis doet mee aan een experiment waarbij ziekenhuizen winst mogen uitkeren aan investeerders. Voorzitter Frank de Grave van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) wil met de proef de commercialisering van het ziekenhuiswezen testen. Het toestaan van winstuitkeringen door ziekenhuizen zou een grote nieuwe stap betekenen in de door het vorige kabinet ingezette marktwerking in de zorg.

Nu is het ziekenhuizen verboden om winst uit te keren aan derden. Ook het Amsterdamse Slotervaartziekenhuis dat onlangs in particuliere handen kwam, is verplicht eventuele winsten in de zorg terug te laten vloeien. Externe financiers zijn daarom helemaal niet happig om geld te steken in Nederlandse ziekenhuizen, ook al zien zij grote kansen in de uitdijende zorgsector.

Ziekenhuizen zijn nu aan strenge financieringsregels gebonden, omdat Nederland eraan hecht dat de zorg voor iedereen toegankelijk is. De angst bestaat dat investeerders louter zullen gaan voor de verhoging van hun eigen rendement en daarmee de zorgverlening uithollen. Volgens De Grave mag bij het experiment de helft van elke verdiende euro naar de aandeelhouders en moet de andere helft naar de zorg. Dan zouden ook patiënten van deze commercialisering profiteren.

Steeds meer ziekenhuizen verkeren in geldnood. In 2006 maakten zij een kwart minder winst dan in het jaar daarvoor, zo bleek onlangs uit een rapportage van adviesbureau Gupta Strategists, dat de prestaties van ziekenhuizen onderzocht.

Investeerders kunnen ziekenhuizen geld verschaffen dat zij nodig zeggen te hebben om betere zorg te leveren. „Er kan zoveel meer en beter maar het geld ervoor ontbreekt”, aldus een woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ). Investeerders kunnen bovendien druk uitoefenen op de zorginstellingen om doelmatiger te werken. De overheid wil een efficiëntere zorgsector omdat de zorgkosten almaar stijgen, vooral door de vergrijzing.

Het ministerie van Volksgezondheid staat welwillend tegenover het experiment waar hoogstens een paar ziekenhuizen bij betrokken zouden zijn. „Het ministerie is enthousiast, maar moet nog groen licht geven, het liefst voor minimaal vijf jaar”, zegt MCRZ-directeur Paul Smits.

Waarom wilt u investeerders aantrekken en winst uitkeren?

„Om onze ambities sneller te kunnen realiseren en ons te onderscheiden. Met extra geld kan ik verpleegkundigen beter opleiden en aantrekkelijk zijn voor goed personeel op de steeds krappere arbeidsmarkt. Ook kan ik de zorg aan patiënten verbeteren. Ik kan ze sneller uitslagen laten zien, werken aan meer transparantie.”

Wat voor investeerders zoekt u?

„We zoeken investeerders die ook kennis meebrengen. Die bijvoorbeeld een bedrijf in de dienstverlening, logistiek of ICT in hun portefeuille hebben. Van die kennis kunnen wij leren.”

Hoe is uitholling van de zorg te voorkomen?

„Men zegt altijd dat investeerders alleen langskomen om geld aan je te verdienen. Maar ziekenhuizen kunnen alleen winst maken met een betere dienstverlening aan de patiënt. Het beeld van investeerders met dollartekens in de ogen is verkeerd. Je kunt afspreken vanaf welk niveau winst uitgekeerd wordt. Dan blijft er ook winst in de zorg zitten. Hierover moeten we nog afspraken maken.”

Als u extra kunt investeren en anderen niet, is dat geen oneerlijke concurrentie?

„Dan hadden andere ziekenhuizen zich ook maar voor dit experiment bij de zorgautoriteit moeten melden.”

Veel mensen zullen bang zijn dat u Amerikaanse toestanden veroorzaakt.

„Juist niet. We zitten in Rotterdam met heel kwetsbare patiënten voor wie we juist meer willen betekenen. Met één nieuwe CT-scan kunnen wij mensen met pijn op de borst sneller duidelijkheid geven. Het is eenvoudig te controleren of wij stiekem patiënten weigeren, zoals in de VS gebeurt. Als deze proef start zullen wij enorm in de schijnwerpers staan. Dan kan ons ziekenhuis zich geen reputatieschade permiteren. Je wordt alleen maar rijk als je de patiënt goed bedient.”