Vrachtverkeer put bruggen uit

De levensduur van twaalf stalen bruggen voor het autoverkeer is ernstig bekort. De belangrijkste oorzaak is „de steeds terugkerende, dagelijkse belasting door zwaar vrachtverkeer”.

In het buitenland, ja zelfs in de Verenigde Staten stort nog wel eens een brug in, maar dat kan volgens deskundigen in Nederland niet gebeuren. „Niemand hoeft bang te zijn voor ongelukken zoals in Minneapolis”, zegt Dick Schaafsma, die voor Rijkswaterstaat het grootscheepse onderzoek naar de toestand van de bruggen in de Nederlandse autowegen coördineert.

In Minneapolis begaf begin augustus van dit jaar onverwachts een grote brug het, waarbij tientallen doden vielen.

Schaafsma garandeert op grond van de recente inventarisatie veiligheid voor de weggebruikers, terwijl de bijlage van de brief die minister Eurlings (Verkeer en Waterstaat, CDA) gisteren naar de Tweede Kamer stuurde, een overzicht bevat van twaalf stalen bruggen met „ernstige vermoeiingsverschijnselen”. Dat klinkt alarmerend, maar volgens Schaafsma was van al deze stalen bruggen al langer bekend dat „de levensduur ernstig is bekort”. Daarom is een aantal van deze verbindingen, zoals de Galecopperbrug in de A12 bij Utrecht, enige tijd geleden al onder handen genomen.

Overigens omvat het landelijke onderzoek niet alleen de stalen bruggen maar alle betonnen ‘kunstwerken’. De minister besloot tot het onderzoek nadat was gebleken dat de conditie van de Hollandse Brug onder Almere zo slecht was dat onmiddellijk moest worden ingegrepen.

Met de hulp van medewerkers van zes gerenommeerde ingenieursbureaus werden 2.020 bruggen nader bekeken. Daarvoor waren 1.826 „verificaties ter plekke nodig”, waarbij ruim 13.000 foto’s zijn genomen en bestudeerd. Vervolgens bleek dat met 840 bruggen voorlopig niets aan de hand is. Maar van 1.180 betonnen bruggen en tunnels moet de constructie beter worden onderzocht. Dat gebeurt eerst aan de hand van de oorspronkelijke berekeningen gerelateerd aan de actuele dagelijkse belasting. Eurlings hoopt dan eind dit jaar al te weten met hoeveel van deze bruggen echt iets aan de hand is. Tegen de zomer van 2008 wil hij in een schema aangeven wat precies waar gaat gebeuren en tegen welke kosten.

Maar de minister weet nu al dat een aantal bruggen, eerder dan oorspronkelijk berekend, zal moeten worden vervangen of gerenoveerd. Het gaat hierbij om bruggen die werden ontworpen en gebouwd tussen 1930 en 1970. Sindsdien is het autoverkeer, en in het bijzonder het vrachtverkeer, enorm toegenomen. Maar ook werden veiligheidseisen aangescherpt. Om de gedachten te bepalen: waar men eerst uitging van een levensduur tot 2040 moet nu, zegt Schaafsma. eerder worden gedacht aan 2020. „Dat is het voordeel van dit preventieve onderzoek”, aldus de coördinator. „Dat we herstel of vervanging veel eerder kunnen plannen”. Het zal volgens hem ook de verkeershinder drastisch verminderen. Hij is bijzonder te spreken over de samenwerking met de ingenieursbureaus, de marktpartijen. „Normaal kost een nieuwe berekening van de brugconstructie twee weken, maar een slim werkmodel van de bureaus heeft dat drastisch bekort”. Het komt er op neer dat men nu een schifting kan maken waarbij de constructies die geen afwijkingen vertonen sneller in beeld komen. Daar hoeft dan geen tijd en aandacht meer aan worden besteed.

Bij de „ernstig vermoeide” stalen bruggen gaat het in alle gevallen om zogenoemde orthotrope brugdekken. Dat is volgens de deskundigen „een complex netwerk van verstijvers (stalen balken die verhinderen dat het brugdek zelf doorbuigt, red.) in de lengte- en breedterichting. Samenwerkend met de dekplaat, resulterend in een uiterst licht en duurzaam brugdekconcept”, aldus de Vlaamse bouwkundige De Backer. Hij stelde nog vorig jaar dat deze constructies „uitermate gevoelig zijn voor vermoeiing door het grote aantal lasverbindingen”.

De vermoeiing komt volgens de deskundigen door „de steeds terugkerende, dagelijkse belasting door zwaar vrachtverkeer”. Onderzoek leert dat bruggen en wegen weinig of geen schade lijden door het personenverkeer, maar voornamelijk door de steeds zwaarder geladen vrachtwagens. „De vermoeiing zie je af aan de scheuren in de constructie”, zegt Schaafsma. En die scheuren worden als het ware een ritssluiting van allemaal scheuren bij elkaar, uitmondend in een gat of breuk. Naar de scheuren moet echt worden gezocht, ze zitten namelijk onder het asfalt. De toestand van de twaalf bruggen is dermate dat ze allemaal binnen vijf jaar stevig moeten worden versterkt of vervangen, zo laat Eurlings weten.