Luchtvaartpionier met een grote mond

Ryanair was noodlijdend tot de Europese luchtvaart geliberaliseerd werd. De grote groei kwam pas na het vertrek van de gisteren overleden Tony Ryan.

Het was op de conferentie The Future of Air Transport in Londen in 2003. Prijsvechters in de luchtvaart kregen er stevig van langs. Ze zouden geen kwaliteit leveren en met hun lage prijzen de markt bederven. Een lange, tanige man staat op. „Hello, I’m Tony Ryan, the founder of Ryanair. What I just heard is bullshit.” Er volgt een tirade tegen het ‘establisment’ van de luchtvaart. De gevestigde maatschappijen houden volgens Ryan de prijzen kunstmatig hoog en beschermen elkaar. Het bewijs, zegt de Ier, is het naakte feit dat zijn bedrijf voor de bijeenkomst niet is uitgenodigd. „Daarom ben ik zelf maar gekomen.”

Zijn optreden in Londen was typerend voor Tony Ryan, die gisteren op 71-jarige leeftijd overleed. Het werd ook een handelskenmerk – iedereen bij Ryanair heeft een grote mond – maar daar staan wel prestaties tegenover. In het huidige groeitempo zal Ryanair uitgroeien tot Europa’s grootste (in passagiersaantallen) en meest winstgevende luchtvaartmaatschappij.

Tony Ryan werkte na zijn studie aan de universiteit van Limerick bij de nationale Ierse luchtvaartmaatschappij Aer Lingus. In 1975 begon hij een bedrijf dat handelde in vliegtuigen. Hiermee vergaarde hij een fortuin, genoeg om in 1985 met enkele familieleden en andere zakenlieden een eigen maatschappij op te richten, onder de naam Ryanair. Het bedrijf begon met één klein propellervliegtuig en groeide aanvankelijk maar langzaam.

Ryanair was in het begin ook geen prijsvechter, de markt was in die jaren nog streng gereguleerd, waardoor het voor maatschappijen niet was toegestaan om vluchten uit te voeren die niet in eigen land begonnen of eindigden. Ryanair had het eind jaren tachtig zwaar, leed verlies en dreigde ten onder te gaan. De liberalisering van de Europese luchtvaart, vanaf 1992, bracht redding, maatschappijen mochten overal in Europa gaan vliegen. Tony Ryan stuurde zijn jonge financieel directeur Michael O’Leary naar de Verenigde Staten om bij South West Airlines het prijsvechtersmodel te bestuderen. O’Leary kwam enthousiast terug, Ryanair werd omgevormd.

In 1994 trad Tony Ryan terug als topman en schoof hij O’Leary naar voren. Ryanair groeide sindsdien exponentieel van 1,6 tot 52 miljoen passagiers per jaar. Ook financieel is het beursgenoteerde bedrijf zeer succesvol geweest. Tony Ryan bleef op de achtergrond als adviseur en profiteerde als aandeelhouder mee van de winst.

Op de Londense conferentie werd Michael O’Leary van Ryanair in 2004 wel uitgenodigd. Met Tony Ryan als zijn grote leermeester schold hij er iedereen de huid vol.