Een triomf van de houtje-touwtjetelevisie

We zijn enigszins sceptisch geworden over grote woorden bij de lancering van een nieuwe televisiezender. Maar al na de eerste avond van Het Gesprek, een particulier initiatief dat elke avond vier uur lang uitsluitend praatprogramma’s uitzendt, is het medialandschap wel degelijk een beetje veranderd.

Een onderzoek van Maurice de Hond, ook een van de honderd interviewers die voor Het Gesprek gaan werken, stelt dat vijftig procent van de Nederlanders prijs stelt op langere vraaggesprekken. Bij Het Gesprek duurt elk onderhoud een klein uur. Ook het feit dat de zender meteen opgenomen is in zowel het digitale als het analoge basispakket van de kabelmaatschappijen, geeft aan dat het initiatief aan een behoefte lijkt te voldoen.

Die eerste avond bestond uit drie lange gesprekken en een verslag van het openingsfeest in Paradiso, Amsterdam. De aanwezigen daar vormden een bont geschakeerd gezelschap: nogal wat coryfeeën van de Publieke Omroep, vooral de KRO, veel vrienden van Theo van Gogh en stamgasten van de verdwenen talkshow Barend & Van Dorp. Alleen Barbara Barend mag niet meedoen van RTL.

De eerste avond getuigt nog duidelijk van het low-budgetkarakter van de zender. Alle gesprekken vinden plaats voor een blauw of bruin tegelwandje in de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Gast Matthijs van Nieuwkerk viel bijna met stoel en al van een krap bemeten podium, en op de achtergrond hoorden we liftbellen en zagen we de rode gondel van een hoogwerker. Een kleine minuut lang was een dame achter minister Maxime Verhagen (Buitenlandse Zaken) in beeld bezig met het nemen van foto’s. Ook het tussenvoegen van reclameblokken verliep aanvankelijk chaotisch, op willekeurige momenten terwijl het gesprek gewoon doorging.

Die houtje-touwtjetelevisie is onbetwist charmant en sympathiek, alsof het de bedoeling is dat we de pioniersgeest gewaarworden. Net als eerder bij de gesprekken op de regionale zender AT5 van Felix Rottenberg en Theo van Gogh (van de laatste gaat Het Gesprek er een aantal herhalen), doet de knullige vorm er niet meer toe, als de inhoud interessant is.

De drie eerste gesprekken waren geen van alle voortreffelijk, maar wel stuk voor stuk opmerkelijk en nieuwswaardig. Initiatiefnemers Frits Barend en Ruud Hendriks begonnen met de regerende ‘koningen van het gesprek’: Jeroen Pauw, Paul Witteman en Matthijs van Nieuwkerk. Die vroegen zich af of een langer gesprek wel echt meer oplevert dan een zorgvuldig voorbereid flitsend interview, zoals zij dat zelf plegen te maken. Die twijfel werd gelogenstraft door de nieuwsoogst in deze lange sessie. Ik noteerde dat Witteman bijna zeker weet dat Andries Knevel en Tijs van den Brink (EO) Pauw & Witteman weer gaan vervangen; dat Van Nieuwkerk graag een stropdas zou dragen, maar dat niet mag van de VARA; en dat Geert Wilders (PVV) niet in Pauw & Witteman wil verschijnen, omdat hij het een verschrikkelijk programma vindt van mensen die PvdA stemmen.

Daarna sprak bestsellerauteur Kluun een uur met Harry Mulisch. De poging van de eerste om zichzelf als collega van Mulisch te positioneren was tamelijk gênant, maar toch leverde het duwen en trekken een paar mooie uitspraken op van Mulisch: dat hij monogaam is geworden uit luiheid en dat ‘de ziel’ een bruikbaar begrip is, ook voor atheïsten.

Sven Kockelman hield een wat institutioneel interview met minister Verhagen, die uithaalde naar SP en PVV: „De wereld houdt niet op achter Oss en Venlo. Wat Marijnissen en Wilders bieden is schijnzekerheid”. Ook sloot Verhagen onderhandelingen met vreedzame elementen in de Talibaan niet langer uit.

Niets van wat de Publieke Omroep en de zeven commerciële zenders gisteren lieten zien, bood vergelijkbare stof tot nadenken.

Kijk ook op nrc.nl/beeldenstorm