Allochtone kiezers houden zich niet aan voorschriften

Bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2006 en de Tweede kamerverkiezingen in november 2006 in Amsterdam zijn veel kiezers geholpen bij het stemmen en dat is in strijd met de Kieswet. De Gemeentelijke Ombudsman heeft dit na een onderzoek geconstateerd.

Bij de helft van de in totaal 460 stembureaus werden kiezers geholpen door een begeleidend persoon. Dat gebeurde volgens het onderzoek onder meer omdat de kiezers de stemmachine niet snapten, de Nederlandse taal onvoldoende beheersten en de aard van de verkiezingen niet begrepen. Een kiezer mag volgens de wet slechts begeleid worden als er sprake is van een handicap.

Ook werd er in de stembureaus verschillend omgegaan met de volmachtregeling, waardoor de stemprocedure verschilde per bureau. Maar volgens de ondervraagde stembureauvoorzitters is dat niet altijd makkelijk vast te stellen. Zo zegt een voorzitter in het onderzoek dat hij moeilijk kan beoordelen of iemand slechtziend is. „En dan moet je steeds een discussie aangaan waarom er niet geholpen mag worden.”

Veel allochtone kiezers werden geholpen bij het stemmen. Volgens een bureauvoorzitter gebeurde dat vaak door kinderen en kleinkinderen. „De kiezer werd dan gewezen op de lijst, waar een Turkse of een Marokkaanse naam stond en daar moest het vakje dan rood worden gemaakt.”

In sommige gevallen probeerden de medewerkers van het stembureau wel om begeleiding tegen te houden, maar dat leidde tot agressie. Sommige medewerkers werden uitgescholden voor racist. Een voorzitter laat in het onderzoek weten dat „allochtonen” de baas zijn in Amsterdam. „Zo gedragen ze zich ook op het stembureau.” Een andere voorzitter zegt ter illustratie dat een Marokkaanse man „in een soepjurk” uren lang bezig was om in en bij het stembureau „landgenoten” te „ronselen en te begeleiden”. De man zei buurtvader te zijn.

Volgens de ombudsman moet de gemeente Amsterdam er voor zorgen dat voorzitters van de stembureaus in de toekomst betere begeleiding en ondersteuning krijgen.

De problemen bij de stembureaus kwamen aan het licht na onregelmatigheden in het stadsdeel Bos en Lommer. Hierna deed de ombudsman aanbevelingen om problemen in de toekomst te voorkomen. Daartoe heeft de gemeente onvoldoende ondernomen.