Wat leidt ons mensen: gevoel of getal?

Eerlijk gezegd heb ik geen idee hoe goed deze rubriek wordt gelezen, maar het aantal reacties doet het ergste vermoeden. Een verklaring zou de huiver van veel lezers voor getallen en grafieken kunnen zijn. Jij, lieve lezer, zou meer houden van emoties dan van cijfers. En zeggen al die getallen wel iets over de werkelijkheid? Kun je niet beter op je gevoel afgaan?

Thermische ogenscan

Een voorbeeld. Onderzoekers zijn trots dat ze een thermische ogen-scan hebben uitgevonden die met 90 procent betrouwbaarheid terroristen weet te herkennen. Dat klinkt op het gevoel heel goed. Het betekent dat van de tien terroristen die jaarlijks Schiphol aandoen, er negen kunnen worden geïdentificeerd. Maar het betekent ook dat van de 46 miljoen Schipholreizigers 4,6 miljoen ten onrechte als terrorist zullen worden aangemerkt. De cijfers laten pas zien dat zo’n preventieve techniek volstrekt waardeloos is.

Bommenwerpers vs. burgers

Ander voorbeeld. Waar kon je tijdens de Tweede Wereldoorlog beter zijn: aan boord van een zware bommenwerper of in de stad waar de bommenregen neerviel? In Nijmegen, de relatief zwaarst getroffen stad van Nederland, kostte een abusievelijk geallieerd bombardement 770 van de 96.000 inwoners (0,8 procent) het leven. Bij het bombardement op Rotterdam kwamen 830 van de 590.000 inwoners (0,014 procent) om. Van de bemanningsleden van zware Britse bommenwerpers (90.000 man in totaal) keerden 55.000 niet terug (60 procent). Bij andere luchtmachten was het niet veel beter.

Getal en gevoel

Getallen helpen je een beeld te vormen van wat gaande is, los van je gevoel voor dader en slachtoffer. Dat geldt ook voor terroristen. We praten onszelf aan dat ze gevaarlijk zijn, maar de getallen laten iets anders zien. Wereldwijd eist terrorisme sinds 2000 jaarlijks gemiddeld 3.700 doden, een aantal dat volledig in het niet valt in vergelijking met dat van andere doodsoorzaken (zie grafiek). Kunnen we misschien wat nuchterder met terreurdreiging omgaan? Zodat bijvoorbeeld Europarlementariër Sophie in ’t Veld (D66) niet op een verdachtenlijst van de VS terechtkomt zonder dat ze er achter kan komen waarom? De getallen spreken hier boekdelen (met een slecht gevoel).

Kor Goutbeek