Ook Canada twijfelt

In Canada loopt de politieke strijd over verlenging van de missie in Afghanistan op, net als in Nederland.

De regering-Harper vreest voor haar machtspositie.

Het lijkt onwaarschijnlijk dat het parlement in Canada gaat instemmen met een verlenging van de militaire gevechtsmissie in de Afghaanse provincie Kandahar. De Canadese premier Stephen Harper zoekt steun voor verlenging na februari 2009, maar de twee grootste oppositiepartijen in het Lagerhuis in Ottawa – de Liberalen en het Bloc Québécois – eisen dat de missie dan afloopt. Een derde oppositiepartij, de sociaal-democratische NDP, bepleit zelfs onmiddellijke terugtrekking van de Canadese militairen. Harper, die met een conservatieve minderheid regeert, heeft parlementaire steun nodig van ten minste één van de partijen om de operatie voort te zetten.

De politieke confrontatie over de Canadese rol in Kandahar wordt deze maand beslecht in het Lagerhuis. Op 16 oktober presenteert het kabinet-Harper een troonrede. Als Harper vervolgens een stemming over zijn beleid verliest, valt zijn kabinet. Net als in Nederland, dat moet besluiten over verlenging van de missie in de aangrenzende provincie Uruzgan na 1 augustus 2008, is verlenging van de missie in Afghanistan in Canada een van de belangrijkste politieke kwesties.

Canada is sinds begin vorig jaar met ongeveer 2.500 militairen gelegerd in Kandahar, de bakermat van het voormalige Talibaan-regime. De Canadese operatie, meer gericht op bestrijding van opstandelingen dan op wederopbouw, is zeer omstreden. Bij aanslagen en gevechten deze maand liep het Canadese dodental op tot 71. Er bestaat al geruime tijd een sterk gevoel dat de Canadezen, samen met de Amerikanen, de Britten, en tot op zekere hoogte de Nederlanders, het zware werk doen terwijl andere NAVO-bondgenoten als Frankrijk, Duitsland en Italië zich schuil houden in het veel stabielere noorden en westen van het land.

Daarom is het tijd om de NAVO de wacht aan te zeggen, stelde oppositieleider Stéphane Dion deze week. „We moeten de NAVO nu laten weten dat de gevechtsmissie van Canada zeker in 2009 afloopt. We zijn bereid om te werken aan een nieuwe rol, maar de gevechtsmissie moet vanaf 2009 worden overgenomen door een ander land of een groep andere landen. Alleen zo komen we erachter of de NAVO werkt.”

Harper acht het in principe de verantwoordelijkheid van Canada om door te gaan. „We moeten ons richten op het doel, niet op een willekeurig tijdschema”, aldus de premier. „Want ik hoor niemand zeggen dat het goed is om het Afghaanse volk in de steek te laten.” Wel heeft zijn minister van Defensie, Peter MacKay, bij bondgenoten gepleit voor versterking in het zuiden.

Harper moet zich politiek indekken omdat de operatie impopulair is onder het Canadese electoraat. Volgens een recente opiniepeiling is 68 procent van de bevolking tegen verlenging van de missie. De oppositie is het sterkst in de overwegend Franstalige provincie Quebec, dat momenteel het gros van de Canadese troepen levert. Bijna 80 procent van de Québécois is tegen verlenging – een probleem voor Harper, die stemmen nodig heeft in Quebec wil hij kans maken op een meerderheid voor zijn partij bij de volgende verkiezingen.

Waarnemers zijn verdeeld over de uitkomst van de naderende politieke confrontatie. Michel Drapeau, een kolonel buiten dienst en militair analist in Ottawa, meent dat beëindiging van de missie in de huidige vorm in 2009 het meest waarschijnlijke scenario is, mede omdat Canadese troepen het jaar daarop in Canada zelf nodig zijn voor de beveiliging van de Olympische Winterspelen in Vancouver. De Canadese krijgsmacht is nu bijna in zijn geheel gericht op roulerende diensten in Kandahar.

„De regering staat onder grote druk om de jongens in februari 2009 naar huis te halen, maar zal alles in het werk stellen om een Canadese aanwezigheid in Afghanistan te handhaven”, aldus Drapeau. „Ik kan me voorstellen dat het kabinet parlementaire steun krijgt voor vertrek uit Kandahar om elders in Afghanistan iets anders te doen. Wij hebben nog 18 maanden te gaan, en hebben dan meer dan het onze gedaan. Als de rest van de NAVO blijft weigeren om Canada, Nederland en de anderen af te lossen, dan moeten we gezamenlijk een andere strategie voor Afghanistan bedenken.”

Janice Stein van het Munk Centre for International Studies in Toronto, houdt sterk rekening met een kabinetscrisis over Afghanistan, gevolgd door verkiezingen in het najaar. „Tenzij een van de oppositieleiders zijn eis laat varen”, zegt Stein, „gaan we hierover naar de stembus.”