De behoefte aan wraak

Met eer en wraak als verklaringsmodellen raast Peter Sloterdijk in Woede en tijd (SUN, € 19,90) door de geschiedenis. ‘Met anachronistische begrippen als eer, wraak en woede wenst de moderne samenleving niet meer te worden geassocieerd. En precies daarin ligt haar probleem. Het vermogen tot woede en de wil tot vergelding behoren tot de diepste menselijke aandoeningen. Een cultuur die dat vergeet, raakt ieder gevoel voor werkelijkheid kwijt. Ze verliest zich in gemakzuchtig comfort en sluit de ogen voor een wereld waarin het er harder aan toegaat. Hoe hard, laat Sloterdijk in zijn gang door de geschiedenis beeldend zien. Achilles werd door Homerus nog geïdentificeerd met zijn wrok. De joodse en christelijke God eisten die wraak voor zichzelf op en daarmee werd het recht daarop uit het menselijk bestel gelicht, aldus Sloterdijk. Ooit wordt iedere rekening vereffend door een hemelse rechtbank die de rekeningen bijhoudt van de individuele schuld. Zo pacificerend als dat was, zo problematisch werd de wraakzucht toen de Europese cultuur het zicht op de hemelse gerechtigheid verloor’, schreef Ger Groot.