‘Mbeki voorkwam arrestatie politiechef’

Zuid-Afrika stevent af op een constitutionele crisis. Dat vreest de oppositie doordat president Mbeki eigenhandig zou hebben ingegrepen om te voorkomen dat de nationale politiechef werd gearresteerd wegens banden met een misdaadsyndicaat. Mbeki ontsloeg vorige week zonder opgaaf van reden het hoofd van het Openbaar Ministerie. Volgens Zuid-Afrikaanse media gebeurde dat daags nadat de openbaar aanklager een arrestatiebevel had uitgevaardigd tegen Jackie Selebi, hoofd van zowel de Zuid-Afrikaanse politie als het internationale politiesamenwerkingsverband Interpol.

Mbeki ontsloeg de aanklager op staande voet, nadat deze hem inlichtte over de aanstaande arrestatie van Selebi, een jeugdvriend van Mbeki. Selebi wordt beschuldigd van banden met georganiseerde misdaad en het dwarsbomen van gerechtelijke onderzoeken. Mbeki weigert al meer dan een jaar in te gaan op oproepen van oppositiepartijen en maatschappelijke organisaties om Selebi te ontslaan. Zuid-Afrika kampt met een van de hoogste misdaadcijfers ter wereld.

De ruzie over het lot van de politiechef voert terug op de hoogoplopende spanningen binnen regeringspartij ANC aan de vooravond van haar congres in december, waar Mbeki hoopt te worden herkozen als voorzitter. Selebi heeft belangrijke connecties binnen de partij en zou onmisbaar zijn in de lobby voor Mbeki. „Dit bevestigt opnieuw het vermoeden dat het ANC en met name de president staatsorganen gebruikt om politieke belangen te verdedigen en vrienden te beschermen”, zei de leider van de grootste oppositiepartij Helen Zille. Ook ministers in het kabinet spraken gisteren hun ongerustheid uit. „Ik ben zeer teleurgesteld in Thabo”, zei een minister tegen de Sunday Times. „We worden nooit geïnformeerd en zelfs als er grote dingen gebeuren horen we dat pas nadat het besluit is genomen.”

Mbeki zou al langer geïrriteerd zijn over de aanklager omdat hij te lang wacht met het aanklagen van Mbeki’s rivaal in de strijd om het voorzitterschap, ex-vicepresident Jacob Zuma. Mbeki ontsloeg Zuma in 2005 op verdenking van corruptie. Het OM heeft nog geen formele aanklacht opgesteld. De verwachting is dat het nieuwe hoofd van het OM, die wordt benoemd door Mbeki, Zuma volgende maand zal aanklagen, ruim op tijd voor het ANC-congres.