Leterme gaat het weer proberen

Nadat hij er deze zomer niet in slaagde, gaat Yves Leterme opnieuw proberen een Belgische regering te vormen van liberalen en christen-democraten. Wat is er veranderd?

brussel, 1 okt. - ‘Help, Yves Leterme komt terug?’ Zo begint vandaag het commentaar van de serieuze Franstalige krant Le Soir. Er staat een vraagteken achter – en geen uitroepteken zoals de Vlaamse krant De Morgen vanmorgen beweert. Maar dat vraagteken wordt wel gevolgd door de constatering dat „miljoenen er zo over denken”.

Zaterdagavond werd de Vlaamse christen-democraat Leterme opnieuw tot formateur benoemd door de Belgische koning Albert. Deze zomer was hij dat ook al een keer. Op 23 augustus zag Leterme zich genoodzaakt zijn opdracht terug te geven, met als gevolg een crisissfeer in het land. Wat is er sindsdien veranderd?

De benoeming van Yves Leterme dit weekeinde was een verrassing. Zaterdagochtend hield België nog rekening met een verdere verdieping van de politieke crisis. Herman Van Rompuy, de partijgenoot van Leterme die de opdracht had gekregen de vastgelopen onderhandelingen vlot te trekken, stond op het punt naar de koning te gaan om zich van zijn taak te laten ontheffen. Of er nu een akkoord was of niet, zo had Van Rompuy gezegd. Het leek er op dat er géén akkoord zou komen.

Dat was er ook niet echt, toen Van Rompuy later op de dag de Belgische koning Albert opzocht in zijn buitenverblijf in de Ardennen. Tenminste, geen inhoudelijk akkoord. Over één ding werden de beoogde liberale en christen-democratische coalitiepartners het wel eens: dat ze verder moeten praten onder leiding van een formateur, omdat alle alternatieven slechter of moeilijker zijn.

De sfeer aan de onderhandelingstafel is de afgelopen weken verbeterd. Toen Leterme deze zomer formateur was, werd elk nieuw voorstel onmiddellijk naar de pers gelekt. „De blackberries dansten op tafel”, zei een betrokkene. Van Rompuy heeft rust gebracht.

Door Franstalige onderhandelaars werd hij daarom de hemel in geprezen. Zo zeer zelfs, dat de Vlaamse christen-democraten er een strategie achter konden vermoeden: elk compliment voor Van Rompuy, kon namelijk ook worden uitgelegd als een sneer naar hun leider Leterme. Waarom kon híj immers niet voor de benodigde rust zorgen? Er gingen zelfs stemmen op om Van Rompuy dan maar premier te laten worden. Maar hij heeft geen interesse voor de baan.

Wat de afgelopen weken niet is veranderd, is het slechte imago van Leterme onder Franstaligen. Met regelmaat wordt hij herinnerd aan een aantal uitglijders die hij maakte. Zoals zijn suggestie dat Franstaligen wellicht „intellectueel niet in staat zijn om Nederlands te leren” – een grapje, zo verklaarde hij. Later begon Leterme de Marseillaise, het Franse volkslied, te zingen toen een journalist hem vroeg of hij de Belgische nationale hymne kende – een vergissing, zo bleek.

Evenmin vergeten zijn de woorden die Leterme sprak toen hij eerder dit jaar aankondigde een gooi te willen doen naar het Belgische premierschap. Hij deed dat, zei hij, om een aantal zaken te bereiken „voor Vlaanderen”.

Monsieur 800.000 voix – meneer 800.000 stemmen, heet Leterme nu in de Franstalige pers. Met zo veel stemmen was hij de grote winnaar van de parlementsverkiezingen op 10 juni. Maar het waren alleen Vlamingen die hem kozen. Leterme staat de komende weken voor een zware opgave. Niet alleen zal hij moeten zorgen dat er een akkoord komt waarmee hij de beloften inlost aan die Vlaamse kiezers. Tegelijk zal hij Franstaligen ervan moeten overtuigen dat hij echt premier van alle Belgen wil worden.

Zie voor meer achtergronden ook: nrc.nl/belgie